Νέα δεδομένα ισχύουν από σήμερα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, για τους επιβάτες των λεωφορειακών γραμμών 830 και 837 στην Αγία Βαρβάρα. Ο ΟΑΣΑ ανακοίνωσε προσωρινή τροποποίηση των διαδρομών τους, η οποία θα παραμείνει σε ισχύ έως και τις 30 Νοεμβρίου 2026, εξαιτίας εργασιών σε τμήματα των οδών Στέφανου Σαράφη και Κρήτης.
Πού γίνονται τα έργα και πόσο θα διαρκέσει η ρύθμιση
Η τροποποίηση αφορά εργασίες στην οδό Στέφανου Σαράφη, στο τμήμα μεταξύ των οδών Κρήτης και Δεληγιάννη, καθώς και στην οδό Κρήτης, μεταξύ της λεωφόρου Ελευθερίου Βενιζέλου και της Στέφανου Σαράφη.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του ΟΑΣΑ, οι αλλαγές εφαρμόζονται από τις 14 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για προσωρινή και μερική τροποποίηση: οι δύο γραμμές δεν καταργούνται ούτε αναστέλλεται η λειτουργία τους. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών προβλέπεται να επιστρέψουν στην κανονική τους διαδρομή.
Γραμμή 830: Τι αλλάζει στην κατεύθυνση προς Πειραιά
Η αλλαγή στη γραμμή 830 αφορά τη διαδρομή προς Πειραιά. Το λεωφορείο, φτάνοντας στη λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου, θα συνεχίζει επί της λεωφόρου, θα ακολουθεί την οδό Ταξιαρχών και στη συνέχεια θα επανέρχεται στην κανονική του πορεία.
Οι επιβάτες που χρησιμοποιούν τη γραμμή για καθημερινές μετακινήσεις από την Αγία Βαρβάρα προς τον Πειραιά είναι χρήσιμο να υπολογίζουν πιθανή διαφοροποίηση στον χρόνο της διαδρομής, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής.
Γραμμή 837: Η προσωρινή διαδρομή της κυκλικής γραμμής
Πιο εκτεταμένη είναι η παράκαμψη της 837 «Αγία Βαρβάρα – Στ. Αγία Βαρβάρα – Στ. Αγία Μαρίνα», η οποία εκτελεί κυκλική διαδρομή.
Από την αφετηρία στην Παλαιών Πατρών Γερμανού, το λεωφορείο θα κινείται μέσω Υψηλάντου, Ζωοδόχου Πηγής, Μεσολογγίου, Κρήτης, Παλαιών Πατρών Γερμανού και Αβέρωφ. Στη συνέχεια θα ακολουθεί τη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου, τη λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου και την Ηρακλείου, πριν συνεχίσει σε τμήματα της κανονικής διαδρομής.
Στην πορεία της η 837 θα περνά επίσης από τις οδούς Μαρίνου Αντύπα και Μεσογείων, τη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου, τη λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου, την Ιερά Οδό, την Αγίας Μαρίνας, την Κυπαρισσίας και την Ψαρών. Κατά την επιστροφή, θα κινηθεί ξανά μέσω Ελευθερίου Βενιζέλου, Μεγάλου Αλεξάνδρου, Αβέρωφ και Παλαιών Πατρών Γερμανού και θα συνεχίσει μέσω Κρήτης, Μεσολογγίου, Αθανασίου Διάκου, Παπαδιαμάντη και Χίου προς την αφετηρία.
Η παράθεση της διαδρομής αποδίδει την επίσημη ανακοίνωση του ΟΑΣΑ. Επειδή πρόκειται για σύνθετη κυκλική πορεία, οι επιβάτες καλό είναι να ελέγχουν τη θέση του λεωφορείου και την πλησιέστερη ενεργή στάση πριν από την αναχώρησή τους.
Τι ισχύει για τις στάσεις
Κατά μήκος των προσωρινών διαδρομών, τα λεωφορεία 830 και 837 θα εξυπηρετούν υπάρχουσες στάσεις άλλων λεωφορειακών γραμμών. Ο ΟΑΣΑ δεν έχει δημοσιεύσει στην ανακοίνωση συγκεντρωτικό κατάλογο με τις στάσεις που παύουν προσωρινά να εξυπηρετούνται.
Για τον λόγο αυτό, όσοι επιβιβάζονται από τις οδούς που επηρεάζονται άμεσα από τα έργα θα πρέπει να επιβεβαιώνουν τη στάση τους μέσω της τηλεματικής ή να επικοινωνούν με το πληροφοριακό κέντρο του ΟΑΣΑ στο 11185.
Τι πρέπει να προσέξουν οι επιβάτες
Η αλλαγή αρχίζει στις 14 Σεπτεμβρίου και ισχύει έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Η 830 τροποποιείται μόνο στην κατεύθυνση προς Πειραιά, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανακοίνωση.
Η 837 ακολουθεί εκτεταμένη κυκλική παράκαμψη.
Οι γραμμές συνεχίζουν να λειτουργούν και δεν πρόκειται για μόνιμη αλλαγή.
Στην προσωρινή πορεία θα χρησιμοποιούνται στάσεις που ήδη εξυπηρετούν άλλες λεωφορειακές γραμμές.
Υπάρχουν σημεία της Αθήνας που τα προσπερνάμε καθημερινά χωρίς να γνωρίζουμε τι βρισκόταν εκεί πριν. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά βρίσκεται στα Χαυτεία, στη συμβολή της Σταδίου 53 με την Αιόλου 96.
Το περιφραγμένο οικόπεδο ανάμεσα στα κτίρια είναι γνωστό στους παλιότερους Αθηναίους με ένα όνομα που επιβίωσε επί δεκαετίες: η «τρύπα του Κατράντζου».
Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο κενό στον οικοδομικό ιστό. Εκεί στεκόταν κάποτε το πολυκατάστημα «Κατράντζος Σπορ», ένα από τα σύμβολα της εμπορικής Αθήνας της μεταπολεμικής περιόδου.
Η γωνία Σταδίου και Αιόλου το 1969, πριν από την ανέγερση του πολυκαταστήματος Κατράντζος Σπορ. Το κτίριο στο κέντρο κατεδαφίστηκε λίγους μήνες μετά τη λήψη της φωτογραφίας. (Αρχείο Γεωργίου Μπακούρου – Λίζας Κουτσαπλή / Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία)
Ένα δωδεκαώροφο πολυκατάστημα στην καρδιά της Αθήνας
Το κτίριο του Κατράντζου ήταν εντυπωσιακό για την εποχή του. Σύμφωνα με το αρχιτεκτονικό αρχείο DOMa, το έργο του αρχιτέκτονα Μιχάλη Φωτιάδη μελετήθηκε την περίοδο 1970-1972 και αποπερατώθηκε το 1974.
Ήταν ένα πολυώροφο εμπορικό κτίριο περίπου 7.000 τετραγωνικών μέτρων και 12 ορόφων, με χαρακτηριστική μοντέρνα πρόσοψη και την τεράστια κάθετη επιγραφή «ΚΑΤΡΑΝΤΖΟΣΠΟΡ» να δεσπόζει πάνω από τη Σταδίου.
Η επιχείρηση Κατράντζος είχε ήδη μακρά παρουσία στην ελληνική αγορά αθλητικών ειδών. Το συγκεκριμένο κτίριο, όμως, ήταν η πιο επιβλητική έκφραση της επιτυχίας της: ένα πολυκατάστημα τοποθετημένο απέναντι από τον Λαμπρόπουλο και σε μικρή απόσταση από το Μινιόν, στην περιοχή που αποτελούσε τότε έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς πυρήνες της πρωτεύουσας.
Η νύχτα που άλλαξε τη Σταδίου
Τα ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980, λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, η Αθήνα ξύπνησε από δύο σχεδόν ταυτόχρονες μεγάλες πυρκαγιές.
Το Μινιόν στην Πατησίων και ο Κατράντζος στη Σταδίου είχαν γίνει στόχος εμπρηστικών επιθέσεων. Σύμφωνα με το ιστορικό αρχείο της «Καθημερινής», χρησιμοποιήθηκαν ωρολογιακοί εμπρηστικοί μηχανισμοί και λίγες ημέρες αργότερα την ευθύνη ανέλαβε η «Επαναστατική Οργάνωση Οκτώβρης ’80».
Η ένταση της φωτιάς στον Κατράντζο ήταν τέτοια ώστε το κτίριο κατέρρευσε. Το Μινιόν κατάφερε αργότερα να ξαναλειτουργήσει. Ο Κατράντζος δεν επέστρεψε ποτέ.
Η βιτρίνα του καταστήματος Κατράντζος-Σπορ το 1967. Φωτ. Κώστας Μεγαλοκονόμου, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη…
Και στη θέση του έμεινε… μια τρύπα
Μετά την καταστροφή, εκεί όπου μέχρι πριν από λίγες ημέρες υψωνόταν ένα δωδεκαώροφο πολυκατάστημα έμεινε ένα κενό.
Και το προσωρινό κενό έγινε μόνιμο.
Το 1982 το οικόπεδο χαρακτηρίστηκε με Προεδρικό Διάταγμα ως κοινόχρηστος χώρος πρασίνου, με πρόβλεψη απαλλοτρίωσης υπέρ του Δήμου Αθηναίων. Το οικόπεδο ανήκε στο Κληροδότημα «Μαρία Κασιμάτη».
Η σχεδιαζόμενη απαλλοτρίωση, όμως, δεν οδήγησε στη δημιουργία του χώρου πρασίνου. Ακολούθησαν δεκαετίες πολεοδομικών και ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων.
Έτσι γεννήθηκε στην καθημερινή γλώσσα των Αθηναίων η «τρύπα του Κατράντζου»: ένα παράδοξο αστικό κενό πάνω σε έναν από τους ακριβότερους και ιστορικότερους εμπορικούς δρόμους της πρωτεύουσας.
Από το πράσινο στην οικοδόμηση
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε δεκαετίες αργότερα.
Το 2019 τροποποιήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο και ήρθη η απαλλοτρίωση για μεγάλο μέρος του οικοπέδου. Περίπου 196 τ.μ. προς την πλευρά των Χαυτείων διατηρήθηκαν σε κοινή χρήση, ενώ στο υπόλοιπο τμήμα επετράπη οικοδόμηση με μέγιστο αριθμό επτά ορόφων και ύψος έως 25 μέτρα.
Τι σχεδιάζεται σήμερα στην «τρύπα του Κατράντζου»
Τον Ιούνιο του 2025 δημοσιοποιήθηκε διαδικασία για τη μακροχρόνια μίσθωση του ακινήτου του Κληροδοτήματος Μαρίας Κασιμάτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν, η συνολική έκταση υπολογίζεται σε 645,38 τ.μ., από τα οποία 448,74 τ.μ. είναι οικοδομήσιμα. Προβλέπεται ελάχιστη επένδυση 5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και μίσθωση διάρκειας 50 ετών.
Ο σχεδιασμός αφήνει ανοιχτές διάφορες χρήσεις: από boutique hotel και serviced apartments έως καταστήματα, γραφεία και χώρους εστίασης.
Κάπως έτσι, μια από τις πιο παράξενες «τρύπες» της Αθήνας ίσως πλησιάζει στο τέλος της ιστορίας της.
Όμως ό,τι κι αν χτιστεί εκεί, το όνομα δύσκολα θα εξαφανιστεί από τη μνήμη της πόλης. Για μια ολόκληρη γενιά Αθηναίων, η γωνία Σταδίου και Αιόλου θα παραμένει πάντα ως η «τρύπα του Κατράντζου».
Μια δωρεάν μουσική βραδιά με την Alkyone φιλοξενεί το Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026, στις 20:00. Η συναυλία εντάσσεται στον «Πολιτιστικό Σεπτέμβρη 2026» του Δήμου Πεντέλης και πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον ραδιοφωνικό σταθμό Nostos 100.6.
Τι θα ακούσει το κοινό
Το πρόγραμμα θα κινηθεί ανάμεσα στην προσωπική δισκογραφία της Alkyone, σε επιλεγμένες διασκευές και σε φολκ ακούσματα με σύγχρονη ενορχήστρωση. Περιλαμβάνει ακόμη βορειοελλαδίτικα δημοτικά τραγούδια, τα οποία η δημιουργός προσεγγίζει μέσα από τη δική της ερμηνευτική ταυτότητα.
Η συνύπαρξη σύγχρονης τραγουδοποιίας, φολκ υφών και δημοτικής παράδοσης ταιριάζει με έναν χώρο που κουβαλά ισχυρή ιστορική και αρχιτεκτονική παρουσία. Η συναυλία δίνει έτσι την ευκαιρία στο κοινό να γνωρίσει τόσο τη μουσική πρόταση της Alkyone όσο και ένα από τα ιδιαίτερα τοπόσημα της Πεντέλης.
Η Alkyone στο Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας Αφίσα: Δήμος Πεντέλης.
Το Μέγαρο ως σκηνικό της βραδιάς
Το Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας αποτελεί χαρακτηριστικό μνημειακό σημείο της περιοχής και δεν λειτουργεί απλώς ως ουδέτερο φόντο. Η αρχιτεκτονική του ταυτότητα μπορεί να προσδώσει διαφορετική ατμόσφαιρα στη συναυλία, ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο το κοινό βιώνει ένα πρόγραμμα που συνομιλεί με παραδοσιακές και σύγχρονες αναφορές.
Για το ρεπορτάζ είναι χρήσιμο να αποτυπωθούν με νυχτερινές λήψεις τόσο η σκηνή όσο και το κτίριο, χωρίς να χαθεί η σχέση μεταξύ μουσικής και τόπου.
Οι χρήσιμες πληροφορίες
Ημερομηνία: Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026
Ώρα: 20:00
Χώρος: Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας
Διεύθυνση: Λόρδου Βύρωνος 3, Πεντέλη
Είσοδος: Ελεύθερη
Διοργάνωση: Δήμος Πεντέλης και Nostos 100.6
Η ανακοίνωση δεν αναφέρει αν απαιτείται προκράτηση, αν θα τηρηθεί σειρά προσέλευσης ή ποια είναι η χωρητικότητα. Όσοι ενδιαφέρονται καλό είναι να παρακολουθούν τις νεότερες ενημερώσεις του δήμου όσο πλησιάζει η ημερομηνία.
Μια εύκολη τυρόπιτα στο τηγάνι, με τραγανό φύλλο και ζεστή γέμιση από φέτα και ανθότυρο. Σερβίρεται με λίγο μέλι και σουσάμι, για μια ήπια γλυκοαλμυρή γεύση.
Μερίδες: 4 Χρόνος: 35 λεπτά Δυσκολία: Εύκολη
Υλικά
6 φύλλα κρούστας
300 γρ. φέτα, χοντροτριμμένη
150 γρ. ανθότυρο ή μανούρι
100 γρ. στραγγιστό γιαούρτι
1 αυγό
2 φρέσκα κρεμμυδάκια, ψιλοκομμένα
1 κ.σ. άνηθο ή δυόσμο, ψιλοκομμένο
φρεσκοτριμμένο πιπέρι
50 ml ελαιόλαδο
1 κ.σ. βούτυρο
1½ κ.σ. μέλι
1 κ.σ. καβουρδισμένο σουσάμι
λίγο μπούκοβο, προαιρετικά
Εκτέλεση
Ανακατεύουμε τη φέτα, το ανθότυρο, το γιαούρτι, το αυγό, τα κρεμμυδάκια, τα μυρωδικά και αρκετό πιπέρι. Δεν προσθέτουμε αλάτι.
Λαδώνουμε ελαφρά ένα αντικολλητικό τηγάνι διαμέτρου 26–28 εκ. και τοποθετούμε μέσα τρία φύλλα σταυρωτά, αφήνοντας τις άκρες να εξέχουν. Ραντίζουμε κάθε φύλλο με λίγο ελαιόλαδο.
Απλώνουμε τη γέμιση χωρίς να την πιέσουμε. Σουρώνουμε από πάνω τα υπόλοιπα φύλλα και κλείνουμε προς το κέντρο τις άκρες που εξέχουν.
Ψήνουμε σε χαμηλή προς μέτρια φωτιά για 10–12 λεπτά, μέχρι η βάση να γίνει βαθιά χρυσαφένια.
Γλιστράμε την πίτα σε μεγάλο πιάτο, αναποδογυρίζουμε το τηγάνι πάνω της και την επιστρέφουμε προσεκτικά για να ψηθεί από την άλλη πλευρά.
Προσθέτουμε το βούτυρο περιμετρικά και συνεχίζουμε για 8–10 λεπτά.
Την αφήνουμε να σταθεί 5 λεπτά. Περιχύνουμε με μέλι και τελειώνουμε με σουσάμι και, αν θέλουμε, λίγο μπούκοβο.
Το μυστικό: Χαμηλή φωτιά και υπομονή. Έτσι ψήνονται τα εσωτερικά φύλλα χωρίς να καεί η επιφάνεια.
Συνοδευτικό: Ντομάτα με αγγούρι και ξίδι ή μια πικρή πράσινη σαλάτα.
Αλλεργιογόνα: Γλουτένη, γάλα, αυγό, σουσάμι.
Εκτιμώμενο κόστος: €7–9 συνολικά, περίπου €1,75–2,25 ανά μερίδα, ανάλογα με τα τυριά.
Μουσική, ξεναγήσεις, θεατρικές διαδρομές και δράσεις για όλη την οικογένεια συνθέτουν το πρόγραμμα του Σεπτεμβρίου στο Μουσείο Μαρία Κάλλας.
Αθήνα, Σεπτέμβριος 2026. Υπάρχουν καλλιτέχνες που αφήνουν πίσω τους έργο και υπάρχουν εκείνοι που αφήνουν πίσω τους έναν ολόκληρο μύθο. Η Μαρία Κάλλας ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία. Δεκαετίες μετά τον θάνατό της, η φωνή, η προσωπικότητα και η σκηνική της παρουσία εξακολουθούν να προκαλούν το ενδιαφέρον του κοινού σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στην καρδιά της Αθήνας, το Μουσείο Μαρία Κάλλας επιχειρεί να κρατήσει αυτή τη σχέση ζωντανή. Και τον Σεπτέμβριο του 2026 το κάνει με ένα πρόγραμμα που ξεφεύγει από την κλασική έννοια μιας επίσκεψης σε μουσείο.
Μουσική, θεατρικές δράσεις, ξεναγήσεις, δημιουργικά εργαστήρια και μια διαδραστική παράσταση για παιδιά συνθέτουν ένα πολιτιστικό ημερολόγιο που απευθύνεται σε διαφορετικές ηλικίες και ενδιαφέροντα.
Από τη μνήμη της Κάλλας και τη σύνδεσή της με το ελληνικό μουσικό τοπίο έως μια περιήγηση στην Αθήνα των λογοτεχνών και ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας μέχρι το 2050, ο φετινός Σεπτέμβριος στο μουσείο έχει πολλές διαφορετικές αφετηρίες.
Ένα μουσείο που δεν αφηγείται μόνο μια ζωή
Στη Μητροπόλεως 44, λίγα μόλις λεπτά από την πλατεία Συντάγματος, η ιστορία της Μαρίας Κάλλας παρουσιάζεται μέσα από προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, ηχητικά ντοκουμέντα και ψηφιακές εφαρμογές.
Ο επισκέπτης δεν καλείται απλώς να πληροφορηθεί για τη ζωή της. Η έκθεση προσπαθεί να τον μεταφέρει στο περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε η καλλιτέχνις, από τα πρώτα της βήματα μέχρι τη διεθνή καταξίωση.
Η διαδρομή της Κάλλας ήταν άλλωστε ιδιαίτερη. Από την Αθήνα και τη μουσική της εκπαίδευση πέρασε στις μεγαλύτερες σκηνές της Ευρώπης και της Αμερικής, κατακτώντας μια θέση που δύσκολα συγκρίνεται με άλλη προσωπικότητα του λυρικού θεάτρου.
Η παρουσία της στο μουσείο λειτουργεί έτσι σε δύο επίπεδα. Από τη μία πλευρά, παρουσιάζεται η ιστορική προσωπικότητα. Από την άλλη, αναδεικνύεται το φαινόμενο «Κάλλας» και ο τρόπος με τον οποίο μια καλλιτέχνις μετατράπηκε σε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο.
Φωτογραφία: Μουσείο Μαρία Κάλλας – Maria Callas Museum
Οι Κυριακές του Σεπτεμβρίου έχουν χρώμα… Κάλλας
Για όσους αναζητούν μια πιο ανάλαφρη και δημιουργική εμπειρία, το πρόγραμμα περιλαμβάνει και τη δράση «La Mia Maria».
Η δραστηριότητα πραγματοποιείται τις Κυριακές του Σεπτεμβρίου, από τις 6 έως τις 27 του μήνα, στην πλατεία Μητροπόλεως, ακριβώς απέναντι από το μουσείο.
Εκεί, η εικόνα της Μαρίας Κάλλας γίνεται αφορμή για δημιουργία. Οι συμμετέχοντες μπορούν να φτιάξουν τη δική τους καλλιτεχνική εκδοχή μιας καρτ ποστάλ, χρησιμοποιώντας stencil και χρώματα.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ιδιαίτερα φωτογενής: ένα εμβληματικό πρόσωπο της ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας περνά στα χέρια του κοινού και αποκτά κάθε φορά διαφορετική μορφή.
Η δράση απευθύνεται σε παιδιά αλλά και ενήλικες και προσφέρεται χωρίς χρέωση και χωρίς να απαιτείται προκράτηση.
Για μια οικογένεια που βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας, μπορεί να αποτελέσει και μια ευκαιρία να συνδυάσει μια βόλτα στην περιοχή με μια σύντομη πολιτιστική στάση.
Φωτογραφία: Μουσείο Μαρία Κάλλας – Maria Callas Museum
16 Σεπτεμβρίου: Μια μουσική βραδιά στη μνήμη της Μαρίας Κάλλας
Ο Σεπτέμβριος είναι ένας μήνας που συνδέεται με τη μνήμη της Μαρίας Κάλλας.
Η 16η Σεπτεμβρίου 1977, ημέρα του θανάτου της στο Παρίσι, αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο αναφοράς για εκδηλώσεις μνήμης γύρω από το όνομά της.
Φέτος, το Μουσείο Μαρία Κάλλας τιμά την ημερομηνία με μια μουσική βραδιά σε συνεργασία με το Εθνικό Ωδείο.
Η συναυλία πραγματοποιείται στις 16 Σεπτεμβρίου στις 20:00 και δίνει το βήμα σε σπουδαστές της Τάξης Μελοδραματικής του Εθνικού Ωδείου.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Η Μαρία Κάλλας συνδέθηκε από πολύ νωρίς με τη μουσική εκπαίδευση στην Ελλάδα και η πορεία της από τα πρώτα χρόνια της στην Αθήνα μέχρι τα μεγάλα λυρικά θέατρα αποτελεί μια από τις πιο εντυπωσιακές διαδρομές στην ιστορία της όπερας.
Η συναυλία αποκτά επομένως έναν συμβολικό χαρακτήρα: μια νεότερη γενιά ερμηνευτών συναντά, έστω και μέσα από το ρεπερτόριο και την παράδοση, μια καλλιτέχνιδα που επηρέασε βαθιά την αντίληψη του κοινού για την όπερα.
Για την εκδήλωση απαιτείται προκράτηση.
Από το μουσείο στους δρόμους της Πλάκας
Ο πολιτιστικός χάρτης του Σεπτεμβρίου δεν περιορίζεται στη Μητροπόλεως.
Στις 18 και 25 Σεπτεμβρίου, το κοινό μπορεί να ακολουθήσει τη θεατρική περιπατητική δράση «Στα Ίχνη των Λογοτεχνών», η οποία ανοίγει έναν διαφορετικό διάλογο ανάμεσα στο μουσείο, την Αθήνα και την ελληνική πολιτιστική ιστορία.
Η δράση οδηγεί τους συμμετέχοντες στους δρόμους της Πλάκας και του ιστορικού κέντρου, αναζητώντας τα ίχνη σημαντικών Ελλήνων λογοτεχνών.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που μετατρέπει την πόλη σε υπαίθριο σκηνικό. Τα κτίρια, οι δρόμοι και οι γειτονιές δεν λειτουργούν απλώς ως φόντο, αλλά ως κομμάτι της αφήγησης.
Η περιπατητική διαδρομή έχει διάρκεια περίπου 80 λεπτών. Η συνάντηση των συμμετεχόντων γίνεται στις 17:20, ενώ η δράση ξεκινά στις 17:30.
Η συμμετοχή έχει κόστος 14 ευρώ και απαιτείται προκράτηση.
Για τους επισκέπτες που θέλουν να δουν την Αθήνα πέρα από τα συνηθισμένα τουριστικά σημεία, η δράση αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο γνωριμίας με την ιστορία της πόλης.
Φωτογραφία: @mariacallasmuseum
Οι ξεναγήσεις φωτίζουν την προσωπική και καλλιτεχνική διαδρομή
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα έχουν και οι οργανωμένες ξεναγήσεις στη μόνιμη έκθεση.
Τον Σεπτέμβριο πραγματοποιούνται δύο ξεναγήσεις ενηλίκων. Η πρώτη έχει προγραμματιστεί για τις 9 Σεπτεμβρίου και πραγματοποιείται στα αγγλικά, ενώ η δεύτερη στις 26 Σεπτεμβρίου, στα ελληνικά.
Για τον επισκέπτη που μπαίνει για πρώτη φορά στο μουσείο, η οργανωμένη ξενάγηση μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος να συνδεθούν μεταξύ τους τα διαφορετικά κομμάτια της ιστορίας.
Πίσω από τις φωτογραφίες και τα προσωπικά αντικείμενα υπάρχει μια ζωή γεμάτη μεγάλες επιτυχίες, δύσκολες περιόδους, δημόσια έκθεση και έντονο προσωπικό ενδιαφέρον.
Η Κάλλας υπήρξε ταυτόχρονα καλλιτέχνις παγκόσμιας εμβέλειας και μια προσωπικότητα που απασχόλησε έντονα τα μέσα ενημέρωσης της εποχής της.
Αυτό ακριβώς το μείγμα τέχνης και δημόσιας εικόνας είναι που εξακολουθεί να κάνει την ιστορία της τόσο επίκαιρη.
Το «Μυστήριο 2050» φέρνει τα παιδιά στο επίκεντρο
Το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου το μουσείο αλλάζει ρυθμό και απευθύνεται στους μικρότερους επισκέπτες.
Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, παρουσιάζεται η διαδραστική μουσικοθεατρική δράση «ΜΥΣΤΗΡΙΟ 2050! Διαγαλαξιακά ταξίδια στον χρόνο!».
Η ιστορία ξεκινά από ένα μυστηριώδες αντικείμενο που φτάνει στο μουσείο από το μέλλον. Η ένδειξη «2050» δημιουργεί ένα αίνιγμα, ενώ μια μελωδία που παραπέμπει στη Μαρία Κάλλας γίνεται το κλειδί για την εξέλιξη της ιστορίας.
Από εκεί ξεκινά ένα φανταστικό ταξίδι που συνδυάζει μουσική, θέατρο, χιούμορ και παιχνίδι.
Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα παιδιά δεν παραμένουν απλοί θεατές. Συμμετέχουν στην ιστορία και καλούνται να συμβάλουν στην εξέλιξη της περιπέτειας.
Η δράση απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 4 έως 10 ετών, πραγματοποιείται στα ελληνικά από τις 11:00 έως τις 12:45 και η είσοδος είναι δωρεάν, με απαραίτητη προκράτηση.
Κάθε παιδί μπορεί να συνοδεύεται από έναν ενήλικα.
Φωτογραφία: Μουσείο Μαρία Κάλλας – Maria Callas Museum
Γιατί ένα μουσείο για την Κάλλας παραμένει επίκαιρο
Η περίπτωση της Μαρίας Κάλλας είναι ξεχωριστή ακριβώς επειδή η αναγνωρισιμότητά της δεν περιορίζεται στους φίλους της όπερας.
Η ζωή της έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας μεγάλης καλλιτεχνικής αφήγησης: το ξεκίνημα στην Αθήνα, η δύσκολη διαδρομή προς την καταξίωση, οι μεγάλες εμφανίσεις, οι θρίαμβοι, οι συνεργασίες με κορυφαίους μαέστρους και σκηνοθέτες, αλλά και η έντονη δημοσιότητα που συνόδευσε την προσωπική της ζωή.
Πάνω απ’ όλα, όμως, υπάρχει η φωνή.
Η Κάλλας δεν υπήρξε απλώς μια σπουδαία σοπράνο. Επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η ερμηνεία των μεγάλων ρόλων της όπερας και συνέδεσε τη φωνητική τεχνική με τη θεατρικότητα και τη δραματική έκφραση.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που το ενδιαφέρον για την ίδια δεν έχει μειωθεί.
Το μουσείο έρχεται να λειτουργήσει ως σημείο συνάντησης ανάμεσα στο παρελθόν και το σήμερα. Δεν παρουσιάζει απλώς μια «παλιά» ιστορία, αλλά δημιουργεί αφορμές ώστε νέοι άνθρωποι να γνωρίσουν μια προσωπικότητα που εξακολουθεί να επηρεάζει τον πολιτισμό.
Μια πολιτιστική στάση στην καρδιά της Αθήνας
Η θέση του μουσείου είναι ένα ακόμη πλεονέκτημα.
Η Μητροπόλεως, η Πλάκα, η Μητρόπολη Αθηνών, το Μοναστηράκι και το Σύνταγμα βρίσκονται σε απόσταση περιπάτου. Έτσι, μια επίσκεψη στο μουσείο μπορεί εύκολα να ενταχθεί σε μια μεγαλύτερη βόλτα στο ιστορικό κέντρο.
Ο Σεπτέμβριος, με τον καιρό συνήθως πιο ήπιο σε σχέση με τους θερινούς μήνες, προσφέρεται ιδιαίτερα για έναν τέτοιο συνδυασμό.
Μια ξενάγηση στη ζωή της Κάλλας μπορεί να ακολουθηθεί από έναν περίπατο στην Πλάκα, ενώ οι ειδικές δράσεις του μήνα δίνουν επιπλέον λόγους για επιστροφή στο μουσείο.
Το πρόγραμμα του Σεπτεμβρίου με μια ματιά
Για όσους θέλουν να οργανώσουν την επίσκεψή τους, οι βασικές ημερομηνίες είναι:
6, 13, 20 και 27 Σεπτεμβρίου: «La Mia Maria», δημιουργική δράση στην πλατεία Μητροπόλεως.
9 Σεπτεμβρίου: Ξενάγηση ενηλίκων στα αγγλικά.
16 Σεπτεμβρίου: Συναυλία του Εθνικού Ωδείου για την Ημέρα Μνήμης της Μαρίας Κάλλας.
18 Σεπτεμβρίου: «Στα Ίχνη των Λογοτεχνών», θεατρική περιπατητική διαδρομή.
25 Σεπτεμβρίου: Επαναλαμβάνεται η θεατρική περιπατητική διαδρομή.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ελέγχουν πριν από κάθε επίσκεψη τις διαθέσιμες θέσεις και τις τυχόν αλλαγές στο πρόγραμμα, καθώς για αρκετές από τις δράσεις απαιτείται προκράτηση.
Ένας μήνας για να ξανακούσουμε τη «φωνή» της Κάλλας
Ο Σεπτέμβριος στο Μουσείο Μαρία Κάλλας δεν είναι απλώς μια σειρά εκδηλώσεων.
Είναι μια προσπάθεια να προσεγγιστεί η μεγάλη σοπράνο από διαφορετικές πλευρές και να αποδειχθεί ότι η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να παρουσιαστεί με τρόπους που αφορούν τόσο τον μυημένο φίλο της όπερας όσο και ένα παιδί που επισκέπτεται για πρώτη φορά ένα μουσείο.
Από τη δημιουργία μιας καρτ ποστάλ και τη μουσική μιας συναυλίας μέχρι έναν περίπατο στην ιστορική Αθήνα και ένα φανταστικό ταξίδι στο 2050, όλες οι δράσεις έχουν έναν κοινό παρονομαστή: τη διατήρηση της Μαρίας Κάλλας στο παρόν.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο στοίχημα ενός μουσείου αφιερωμένου σε μια τόσο εμβληματική προσωπικότητα. Όχι απλώς να θυμίζει ποια ήταν η Μαρία Κάλλας, αλλά να δημιουργεί νέες αφορμές για να την ανακαλύπτει ξανά κάθε γενιά.
Οι φωτογραφίες του άρθρου προέρχονται από το επίσημο φωτογραφικό υλικό του Μουσείου Μαρία Κάλλας και χρησιμοποιούνται με την αντίστοιχη αναφορά στην πηγή.
Πώς «διαβάζει» κάποιος μια από τις πιο σύνθετες περιοχές της Αθήνας όταν δεν μπορεί να τη δει;
Στον σταθμό Μετρό του Συντάγματος πρόκειται να εγκαινιαστεί στις 16 Σεπτεμβρίου ένας απτικός χάρτης, μια παρέμβαση που επιχειρεί να προσφέρει σε ανθρώπους με οπτική αναπηρία πληροφορίες για τον χώρο μέσω της αφής.
Η εγκατάσταση αποκαλύπτεται μέσα από επίσημη διοικητική πράξη του Δήμου Αθηναίων που αναρτήθηκε στη Διαύγεια στις 10 Σεπτεμβρίου, με ΑΔΑ Ψ6ΧΓΩ6Μ-Υ64. Από την ίδια πράξη προκύπτει και πρόβλεψη για υπηρεσία διερμηνείας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα κατά την εκδήλωση των εγκαινίων.
Όμως το ενδιαφέρον της παρέμβασης δεν σταματά στην ύπαρξη του χάρτη.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: μπορεί ένας άνθρωπος με απώλεια όρασης να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες του χάρτη για να καταλάβει πού βρίσκεται, ποια έξοδο πρέπει να επιλέξει και πώς θα συνεχίσει τη διαδρομή του έξω από τον σταθμό;
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
Η πράξη του Δήμου επιβεβαιώνει επίσημα την εγκατάσταση και την ημερομηνία των εγκαινίων.
Δεν έχουν όμως ακόμη δημοσιοποιηθεί αναλυτικά οι τεχνικές προδιαγραφές του απτικού χάρτη.
Δεν γνωρίζουμε, μεταξύ άλλων, ποια ακριβώς γεωγραφική περιοχή αποτυπώνει, ποιες έξοδοι του σταθμού σημειώνονται, αν περιλαμβάνει βασικά σημεία ενδιαφέροντος της πλατείας, αν διαθέτει γραφή Braille ή άλλη ανάγλυφη πληροφορία και με ποια λογική έχει σχεδιαστεί η ανάγνωση των διαδρομών.
Αυτές οι λεπτομέρειες είναι κρίσιμες για να αξιολογηθεί η πραγματική χρησιμότητά του.
Από τον χάρτη μέχρι την έξοδο
Το Σύνταγμα είναι ίσως από τα πιο απαιτητικά σημεία για μια τέτοια παρέμβαση.
Ο σταθμός διαθέτει διαφορετικές εξόδους και οδηγεί σε μια περιοχή με έντονη κίνηση πεζών, λεωφορεία, διαβάσεις, αλλαγές στάθμης και ένα σύνθετο δίκτυο πεζοδρομίων.
Γι’ αυτό και ένας απτικός χάρτης δεν κρίνεται μόνο από το αν αποτυπώνει σωστά τον χώρο.
Κρίνεται από το αν η πληροφορία που δίνει στον χρήστη μπορεί να συνδεθεί με την πραγματική διαδρομή.
Αν, για παράδειγμα, ο χάρτης δείχνει μια συγκεκριμένη έξοδο, ο χρήστης πρέπει να μπορεί στη συνέχεια να την εντοπίσει μέσα στον σταθμό. Και όταν φτάσει στην επιφάνεια, η προσβάσιμη διαδρομή πρέπει να συνεχίζεται με τρόπο σαφή και ασφαλή.
Η εγκατάσταση αποτελεί μία ακόμη προσθήκη στις υποδομές προσβασιμότητας, δεν αρκεί όμως από μόνη της για να χαρακτηριστεί ένας σταθμός ή μια διαδρομή «πλήρως προσβάσιμη».
Η ανεξάρτητη μετακίνηση εξαρτάται από ολόκληρη την αλυσίδα:
Λίγα υλικά, ένα μικρό ταψί και μόλις δεκαπέντε λεπτά στον φούρνο αρκούν για ένα γλυκό που μοσχοβολά αρχές φθινοπώρου. Πριν ξεκινήσετε, διαλέξτε σύκα ώριμα αλλά σφιχτά, ώστε να μελώσουν χωρίς να χάσουν το σχήμα τους.
Μερίδες: 4 Χρόνος: 20 λεπτά Δυσκολία: Πανεύκολη
Υλικά
12 ώριμα αλλά σφιχτά σύκα
3 κ.σ. μέλι
1 κ.σ. πετιμέζι
1 κ.σ. βούτυρο
½ κ.γ. κανέλα
ξύσμα από ½ πορτοκάλι
50 γρ. καρύδια, χοντροκομμένα
μία μικρή πρέζα αλάτι
Για την κρέμα:
250 γρ. στραγγιστό γιαούρτι
100 ml κρύα κρέμα γάλακτος
1 κ.σ. μέλι
½ κ.γ. βανίλια
Εκτέλεση
Ζεσταίνουμε τον φούρνο στους 200°C, στις αντιστάσεις.
Πλένουμε και στεγνώνουμε καλά τα σύκα. Τα χαράζουμε σταυρωτά από πάνω, χωρίς να φτάσουμε μέχρι τη βάση, και τα ανοίγουμε απαλά.
Τα βάζουμε σφιχτά σε μικρό ταψί. Μοιράζουμε επάνω τους το βούτυρο, τα καρύδια, την κανέλα, το ξύσμα και την πρέζα αλάτι.
Ανακατεύουμε το μέλι με το πετιμέζι και περιχύνουμε τα σύκα.
Ψήνουμε για 12–15 λεπτά, μέχρι να μαλακώσουν και να καραμελώσουν, χωρίς να διαλυθούν.
Χτυπάμε την κρέμα γάλακτος μέχρι να αποκτήσει υφή μαλακής σαντιγί. Την ενσωματώνουμε απαλά στο γιαούρτι μαζί με το μέλι και τη βανίλια.
Σερβίρουμε τα σύκα ζεστά, με μια μεγάλη κουταλιά παγωμένης κρέμας και όλο το σιρόπι του ταψιού.
Το μυστικό: Το αλάτι δεν πρέπει να φαίνεται στη γεύση· κάνει όμως το μέλι, το πετιμέζι και το σύκο αισθητά πιο βαθιά.
Γρήγορη παραλλαγή: Αν δεν θέλουμε να χτυπήσουμε κρέμα, ανακατεύουμε γιαούρτι με λίγο μέλι και ξύσμα πορτοκαλιού.
Αλλεργιογόνα: Γάλα, ξηροί καρποί.
Εκτιμώμενο κόστος: €6–8 συνολικά, περίπου €1,50–2 ανά μερίδα.
Στη σημερινή Νίκαια η ζωή κινείται γρήγορα. Τα λεωφορεία περνούν, τα καταστήματα ανοίγουν, οι άνθρωποι διασχίζουν την πλατεία της Οσίας Ξένης πηγαίνοντας στη δουλειά ή στο σπίτι. Ανάμεσα στις πολυκατοικίες διακρίνονται ακόμη χαμηλά προσφυγικά σπίτια, μικρές αυλές και στενοί δρόμοι που διατηρούν κάτι από την παλιά Κοκκινιά.
Για όποιον δεν γνωρίζει, όλα μοιάζουν με ένα συνηθισμένο κομμάτι της πόλης. Όμως εδώ η μνήμη έχει συγκεκριμένες διευθύνσεις. Έχει την πλατεία όπου συγκεντρώθηκαν βίαια χιλιάδες άνθρωποι. Έχει τα σπίτια που ερευνήθηκαν και παραδόθηκαν στις φλόγες. Έχει τους δρόμους από τους οποίους οδηγήθηκαν οι συλληφθέντες προς το στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Και έχει τη Μάντρα της Κοκκινιάς, τον χώρο που έγινε συνώνυμος με τις εκτελέσεις της 17ης Αυγούστου 1944.
Η ανακοίνωση των φετινών εκδηλώσεων μνήμης από τον Δήμο Νίκαιας–Αγίου Ιωάννη Ρέντη προσφέρει την αφορμή να ξαναδιαβαστεί το Μπλόκο όχι σαν μια απομακρυσμένη σελίδα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά σαν κομμάτι της ίδιας της ιστορίας της πόλης.
Το ξημέρωμα που έκλεισαν οι δρόμοι
Τα ξημερώματα της 17ης Αυγούστου 1944, γερμανικές κατοχικές δυνάμεις και Έλληνες συνεργάτες τους περικύκλωσαν την Κοκκινιά. Οι έξοδοι της συνοικίας αποκλείστηκαν. Οι κάτοικοι διατάχθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και οι άνδρες να συγκεντρωθούν στην πλατεία της Οσίας Ξένης. Ακολούθησαν έρευνες, ανακρίσεις και υποδείξεις ανθρώπων που θεωρούνταν μέλη ή υποστηρικτές της Αντίστασης.
Οι κουκουλοφόροι καταδότες περνούσαν ανάμεσα στους συγκεντρωμένους και υπεδείκνυαν πρόσωπα. Άνθρωποι απομακρύνονταν από το πλήθος και οδηγούνταν προς εκτέλεση. Στη Μάντρα, έναν περιφραγμένο χώρο που συνδεόταν με ταπητουργείο, γράφτηκε το πιο σκοτεινό κεφάλαιο της ημέρας. Εκεί εκτελέστηκαν διαδοχικά δεκάδες κάτοικοι και αγωνιστές της Αντίστασης. Ανάμεσά τους βρισκόταν και η νεαρή Διαμάντω Κουμπάκη, μία από τις μορφές που συνδέθηκαν με την αντίσταση στις εργατικές συνοικίες του Πειραιά.
Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων και των ομήρων διαφοροποιείται ανάμεσα στις ιστορικές πηγές. Αυτό που τεκμηριώνεται με βεβαιότητα είναι η έκταση της επιχείρησης: εκατοντάδες νεκροί, χιλιάδες συλλήψεις, καμένα σπίτια και μεγάλος αριθμός ομήρων που οδηγήθηκαν αρχικά στο Χαϊδάρι και, σε αρκετές περιπτώσεις, σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Γερμανία.
Το Μπλόκο δεν ήταν ένα απομονωμένο ξέσπασμα βίας. Είχε προηγηθεί, τον Μάρτιο του 1944, η Μάχη της Κοκκινιάς, κατά την οποία δυνάμεις του ΕΛΑΣ και κάτοικοι της περιοχής αντιστάθηκαν σε γερμανικές και συνεργαζόμενες ελληνικές δυνάμεις. Η Κοκκινιά είχε ήδη αποκτήσει τη φήμη μιας συνοικίας με ισχυρή αντιστασιακή δράση. Τον Αύγουστο, αυτή η ταυτότητα μετατράπηκε σε στόχο μαζικών αντιποίνων.
Γιατί η Κοκκινιά βρέθηκε στο στόχαστρο
Για να καταλάβει κανείς όσα συνέβησαν, πρέπει να κοιτάξει την ίδια τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Η Κοκκινιά χτίστηκε σε μεγάλο βαθμό από πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Άνθρωποι που είχαν χάσει σπίτια, περιουσίες και πατρίδες δημιούργησαν από την αρχή μια πυκνή εργατική συνοικία στις παρυφές του Πειραιά.
Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα. Μικρές κατοικίες, πρόχειρες υποδομές, φτώχεια και σκληρή εργασία διαμόρφωσαν μια κοινότητα με ισχυρούς δεσμούς αλληλεγγύης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναπτύχθηκαν εργατικά σωματεία, πολιτικές οργανώσεις και, στη διάρκεια της Κατοχής, ισχυρά δίκτυα Αντίστασης.
Η γεωγραφία της συνοικίας έπαιζε επίσης ρόλο. Τα στενά, οι μικρές αυλές και η πυκνή δόμηση μπορούσαν να προστατεύσουν ανθρώπους και παράνομες οργανώσεις. Στο Μπλόκο, όμως, η ίδια γεωγραφία μετατράπηκε σε παγίδα: όταν αποκλείστηκαν οι κεντρικοί δρόμοι, η διαφυγή έγινε σχεδόν αδύνατη.
Το Μπλόκο της Κοκκινιάς είναι, επομένως, και ιστορία μιας πόλης. Μιας προσφυγικής και εργατικής πόλης που στοχοποιήθηκε όχι μόνο για όσα έκαναν μεμονωμένοι κάτοικοί της, αλλά και για τη συλλογική της ταυτότητα.
Η Μάντρα δεν είναι το μοναδικό μνημείο
Σήμερα η Μάντρα του Μπλόκου λειτουργεί ως ιστορικός χώρος μνήμης. Το τοπίο της, όμως, δεν μπορεί να γίνει κατανοητό αποκομμένο από τη γύρω γειτονιά.
Η πλατεία της Οσίας Ξένης, οι παλιές προσφυγικές κατοικίες, οι διαδρομές των ομήρων και τα σημεία όπου κάηκαν σπίτια αποτελούν τμήματα του ίδιου αόρατου ιστορικού χάρτη.
Κάποια ίχνη είναι εμφανή. Άλλα υπάρχουν μόνο σε μια επιγραφή, σε ένα όνομα δρόμου ή στη διήγηση μιας οικογένειας. Και ορισμένα χάθηκαν κάτω από τις πολυκατοικίες και τις μεταπολεμικές μεταμορφώσεις της Νίκαιας.
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πρόκληση: πώς μεταδίδεται η μνήμη ενός γεγονότος όταν η γενιά που το έζησε φεύγει;
Οι άνθρωποι που μπορούν σήμερα να μιλήσουν συνήθως δεν είναι αυτόπτες μάρτυρες. Είναι παιδιά και εγγόνια ανθρώπων που βρέθηκαν στην πλατεία, κρύφτηκαν σε σπίτια, συνελήφθησαν ή δεν επέστρεψαν ποτέ. Οι αφηγήσεις έχουν περάσει από γενιά σε γενιά, μέσα από οικογενειακές σιωπές, φωτογραφίες, ονόματα και μικρές ιστορίες.
Αυτές οι μαρτυρίες δεν αντικαθιστούν τα ιστορικά αρχεία. Τα συμπληρώνουν. Δείχνουν πώς ένα δημόσιο τραύμα εγκαθίσταται μέσα στην ιδιωτική ζωή και πώς επιβιώνει πολύ μετά το τέλος των γεγονότων.
Μια πόλη που άλλαξε όνομα, όχι μνήμη
Το 1944 η περιοχή λεγόταν Κοκκινιά. Το 1940 είχε ήδη μετονομαστεί διοικητικά σε Νίκαια, όμως το παλιό όνομα παρέμεινε ζωντανό στην καθημερινή χρήση και συνδέθηκε οριστικά με τα γεγονότα της Κατοχής. Από τότε η πόλη άλλαξε. Τα προσφυγικά παραπήγματα έδωσαν τη θέση τους σε κανονικές κατοικίες και αργότερα σε πολυκατοικίες. Οι ανοιχτοί χώροι μειώθηκαν, οι δρόμοι γέμισαν αυτοκίνητα και η Νίκαια ενσωματώθηκε πλήρως στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας και του Πειραιά.
Κι όμως, κάτω από τη σύγχρονη εικόνα της εξακολουθεί να διακρίνεται η πόλη που προηγήθηκε. Όχι μόνο στα κτίρια που διασώθηκαν, αλλά και στη συλλογική ταυτότητα. Στον τρόπο με τον οποίο η περιοχή μιλά για την προσφυγική της καταγωγή, την εργατική της ιστορία και την Αντίσταση. Γι’ αυτό το Μπλόκο δεν αφορά αποκλειστικά την επέτειο της 17ης Αυγούστου. Αφορά το πώς μια πόλη επιλέγει να θυμάται καθημερινά.
Αν η ιστορία περιοριστεί σε μία τελετή και μερικά στεφάνια, κινδυνεύει να γίνει τυπική υποχρέωση. Αν, αντίθετα, επιστρέψει στους δρόμους όπου συνέβη, αποκτά ξανά ανθρώπινη κλίμακα. Τότε η πλατεία δεν είναι απλώς πλατεία. Η Μάντρα δεν είναι απλώς μουσείο. Και ένα παλιό προσφυγικό σπίτι δεν είναι απλώς ένα κτίσμα που επέζησε της αντιπαροχής. Είναι σημεία μιας διαδρομής που μας θυμίζει ότι οι πόλεις δεν αποτελούνται μόνο από όσα βλέπουμε. Αποτελούνται και από όσα συνέβησαν εκεί.
Μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια στις γειτονιές της Κηφισιάς, της Νέας Ερυθραίας και της Εκάλης περνά πλέον από το στάδιο του σχεδιασμού σε εκείνο της χρηματοδοτημένης υλοποίησης.
Η χρηματοδότηση για την εκτεταμένη υπογείωση των εναέριων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας στον Δήμο Κηφισιάς εγκρίθηκε, με το συνολικό πακέτο των παρεμβάσεων να φτάνει τα 43,58 εκατ. ευρώ. Το εντυπωσιακότερο ίσως μέγεθος του έργου είναι άλλο: μόνο το νέο υπόγειο καλώδιο του αμιγούς δικτύου Μέσης Τάσης εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 100 χιλιόμετρα. (Δήμος Κηφισιάς)
Για τον κάτοικο όμως το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο απλό: πώς θα μοιάζει η γειτονιά όταν εξαφανιστούν από συγκεκριμένους δρόμους τα εναέρια καλώδια και οι μεγάλοι στύλοι – και τι θα χρειαστεί να προηγηθεί μέχρι να φτάσουμε εκεί;
Τι περιλαμβάνει το έργο των 43,58 εκατ. ευρώ
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Δήμου Κηφισιάς, από το συνολικό ποσό τα 33,48 εκατ. ευρώ αφορούν την παρέμβαση του ΔΕΔΔΗΕ για την υπογείωση δικτύων Μέσης και Χαμηλής Τάσης.
Επιπλέον 10,1 εκατ. ευρώ προβλέπονται για συμπληρωματικές παρεμβάσεις του Δήμου. Από αυτά:
περίπου 8,2 εκατ. ευρώ αφορούν νέο και αντικατάσταση υφιστάμενου δημοτικού ηλεκτροφωτισμού,
περίπου 1,8 εκατ. ευρώ προορίζονται για επιλεκτικές διαπλατύνσεις πεζοδρομίων,
το νέο δίκτυο δημοτικού φωτισμού θα αναπτυχθεί σε συνολικό μήκος περίπου 40 χιλιομέτρων.
Η παρέμβαση επομένως δεν περιορίζεται στο να «θαφτούν τα καλώδια». Σε ορισμένα σημεία μπορεί να αλλάξει συνολικά η εικόνα του δρόμου.
Τι θα βλέπει διαφορετικό ο κάτοικος
Στα τμήματα όπου ολοκληρωθεί η υπογείωση, οι σημερινοί στύλοι Μέσης Τάσης που φιλοξενούν τα ηλεκτρικά δίκτυα θα μπορούν να απομακρυνθούν.
Αυτό σημαίνει λιγότερα εναέρια καλώδια πάνω από δρόμους και δέντρα και, σε αρκετές περιπτώσεις, περισσότερο ελεύθερο χώρο στα πεζοδρόμια.
Εκεί όπου απαιτείται για την κατασκευή του έργου προβλέπονται μάλιστα διαπλατύνσεις πεζοδρομίων κατά περίπου 70 εκατοστά. Παράλληλα, όπου ο δημοτικός φωτισμός βρίσκεται σήμερα επάνω στους στύλους που θα αποξηλωθούν, προβλέπεται η εγκατάσταση νέων, χαμηλότερων στύλων φωτισμού.
Έτσι ένας δρόμος που σήμερα έχει στύλους, πολλαπλά εναέρια καλώδια και στενά σημεία για τους πεζούς μπορεί, μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, να αποκτήσει εντελώς διαφορετική εικόνα.
Δεν θα γίνουν όμως έργα σε κάθε δρόμο
Εδώ βρίσκεται και η σημαντικότερη διευκρίνιση.
Η υπογείωση δεν αφορά αυτομάτως κάθε δρόμο του Δήμου Κηφισιάς.
Το έργο θα πραγματοποιηθεί στις τρεις Δημοτικές Ενότητες —Κηφισιά, Νέα Ερυθραία και Εκάλη— στα σημεία όπου σήμερα υπάρχει εναέριο δίκτυο Μέσης Τάσης και σύμφωνα με τον τεχνικό σχεδιασμό του ΔΕΔΔΗΕ.
Αυτό σημαίνει ότι δύο γειτονικοί δρόμοι ενδέχεται να μην αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο, ανάλογα με τη σημερινή δομή του ηλεκτρικού δικτύου.
Το κρίσιμο στοιχείο που ακόμη λείπει είναι ο αναλυτικός χάρτης των οδών και η σειρά με την οποία θα αρχίσουν οι παρεμβάσεις.
Τι θα γίνει με τις παροχές των σπιτιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ένα σημείο που αφορά άμεσα ιδιοκτήτες και κατοίκους.
Στα τμήματα όπου θα υπογειωθεί το δίκτυο Μέσης Τάσης προβλέπεται παράλληλα η υπογείωση της Χαμηλής Τάσης, καθώς και η κάλυψη του κόστους σύνδεσης κατοικιών και άλλων κτιριακών εγκαταστάσεων με το νέο υπόγειο δίκτυο μέσω του χρηματοδοτικού σχήματος του έργου.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες όμως για το πώς θα πραγματοποιούνται οι επιμέρους συνδέσεις ανά ακίνητο και τι θα απαιτείται από τους ιδιοκτήτες δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί αναλυτικά.
Τι θα αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι μέχρι να εξαφανιστούν οι στύλοι
Ένα έργο τέτοιας έκτασης προϋποθέτει εκσκαφές, εργοτάξια, προσωρινές παρεμβάσεις στα πεζοδρόμια και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Ο Δήμος αναφέρει ότι οι εργασίες θα ξεκινήσουν σταδιακά σε συγκεκριμένες οδούς των τριών Δημοτικών Ενοτήτων και ότι θα προηγείται ενημέρωση κατοίκων και επαγγελματιών για προσωρινές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και επιμέρους εργασίες. Προβλέπεται επίσης η λειτουργία helpdesk για την ενημέρωση των δημοτών κατά την υλοποίηση.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αναλυτικός κατάλογος των πρώτων δρόμων ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ανά φάση.
Και αυτό είναι πλέον το σημαντικότερο επόμενο βήμα για την ενημέρωση των κατοίκων.
Γιατί γίνεται η υπογείωση
Ο ΔΕΔΔΗΕ εντάσσει το έργο στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του για την ανθεκτικότητα και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Ο επίσημος σχεδιασμός θέτει ως στόχο τη βελτίωση της αξιοπιστίας και της λειτουργικότητας των υποδομών και την αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
Η υπογείωση περιορίζει επίσης την έκθεση των συγκεκριμένων γραμμών σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως πτώσεις δέντρων και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Υπάρχουν μέρη στην Αττική που μοιάζουν να βρίσκονται πολύ πιο μακριά από όσο πραγματικά είναι. Η Ιπποκράτειος Πολιτεία ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία.
Μόλις αφήσεις πίσω σου την Αθήνα και αρχίσεις να ανεβαίνεις προς τις ανατολικές πλαγιές της Πάρνηθας, η εικόνα αλλάζει σταδιακά. Η αστική πυκνότητα υποχωρεί, οι δρόμοι περνούν ανάμεσα σε πεύκα και το τοπίο αποκτά εκείνη τη χαρακτηριστική ησυχία που συνήθως συνδέουμε με πολύ πιο μακρινές ορεινές αποδράσεις.
Η Ιπποκράτειος Πολιτεία βρίσκεται στην περιοχή της Αγίας Τριάδας Αφιδνών, στον Δήμο Ωρωπού, και απλώνεται σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων. Δεν πρόκειται για έναν κλασικό εκδρομικό προορισμό με πεζόδρομο, μαγαζιά και τουριστική κίνηση. Εδώ το ενδιαφέρον βρίσκεται στο ίδιο το τοπίο: στους δασωμένους δρόμους, στη δροσιά, στα ανοίγματα με θέα προς τη βορειοανατολική Αττική και στην αίσθηση ότι έχεις φύγει αρκετά μακριά από την πόλη, ενώ στην πραγματικότητα βρίσκεσαι ακόμη μέσα στα όρια του λεκανοπεδίου.
Η Ιπποκράτειος Πολιτεία πέρα από τη λίμνη
Η λίμνη Μπελέτσι είναι ασφαλώς το πιο αναγνωρίσιμο σημείο της περιοχής. Όμως μια επίσκεψη στην Ιπποκράτειο Πολιτεία έχει μεγαλύτερη αξία όταν δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη λίμνη. Η ίδια η διαδρομή μέσα στον οικισμό είναι μέρος της εμπειρίας. Κατοικίες μέσα στο πράσινο, μικροί ανηφορικοί δρόμοι, ανοιχτά σημεία με θέα και η διαφορετική θερμοκρασία λόγω υψομέτρου δημιουργούν ένα σκηνικό αρκετά ασυνήθιστο για την Αττική.
Η περιοχή έχει αναπτυχθεί γύρω από την Αγία Τριάδα, με την Ιπποκράτειο Πολιτεία να απλώνεται στις πλαγιές της Πάρνηθας και να περιλαμβάνει, εκτός από το ομώνυμο εξωκλήσι, και τη λίμνη Μπελέτσι. Γι’ αυτό και η καλύτερη προσέγγιση δεν είναι μια σύντομη επίσκεψη μόνο στη λίμνη, αλλά μια χαλαρή κυκλική περιήγηση στην ευρύτερη περιοχή, όπου η Αγία Τριάδα, τα σημεία θέας και η λίμνη διαδέχονται το ένα το άλλο, συνθέτοντας μια ολοκληρωμένη και ιδιαίτερα ευχάριστη διαδρομή. Είναι μια διαφορετική γωνιά της Πάρνηθας, πιο ήσυχη και λιγότερο αναμενόμενη, που αξίζει να την ανακαλύψει κανείς με τον δικό της ρυθμό.
Όταν μιλάμε για Πάρνηθα, το μυαλό πηγαίνει συνήθως προς το τελεφερίκ, το Μπάφι ή τις κλασικές ορειβατικές διαδρομές. Η Ιπποκράτειος Πολιτεία βρίσκεται σε διαφορετική πλευρά του βουνού και προσφέρει πολύ διαφορετική εμπειρία. Είναι περισσότερο ένας ορεινός οικισμός μέσα στο δάσος παρά ένας οργανωμένος προορισμός αναψυχής.
Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να πας ακόμη και χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα. Να κινηθείς αργά στους δρόμους της περιοχής, να σταματήσεις όπου ανοίγει η θέα, να περπατήσεις για λίγο και να καταλήξεις στη λίμνη. Η ησυχία είναι το βασικό «αξιοθέατο». Και ίσως αυτό είναι ακριβώς που την κάνει ιδιαίτερα ελκυστική τον Σεπτέμβριο, όταν μετά την ένταση του καλοκαιριού αρχίζουμε να αναζητούμε ξανά το βουνό και τις πιο ήρεμες εξόδους.
Η λίμνη Μπελέτσι ως στάση, όχι ως ολόκληρη η εκδρομή
Στην καρδιά της ευρύτερης περιοχής βρίσκεται η λίμνη Μπελέτσι, ένας μικρός τεχνητός υδροβιότοπος που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1970 και σήμερα αποτελεί το γνωστότερο σημείο αναφοράς της Ιπποκρατείου Πολιτείας. Έχει επιφάνεια περίπου 7.000 τετραγωνικά μέτρα και περιβάλλεται από πεύκα, ενώ φιλοξενεί υδρόβια ζωή και πουλιά. Η λίμνη αξίζει αναμφίβολα μια στάση, αλλά δεν χρειάζεται να γίνει ο αποκλειστικός λόγος της επίσκεψης. Πιο ενδιαφέρουσα εμπειρία είναι να τη συνδυάσεις με μια βόλτα στην Ιπποκράτειο Πολιτεία και στην Αγία Τριάδα, ώστε να αντιληφθείς καλύτερα το τοπίο και την ιδιαίτερη γεωγραφία της περιοχής.
Γιατί ο Σεπτέμβριος της ταιριάζει τόσο πολύ
Η Ιπποκράτειος Πολιτεία έχει ίσως περισσότερο νόημα στις μεταβατικές εποχές. Τον Σεπτέμβριο, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες της Αθήνας αρχίζουν σταδιακά να υποχωρούν, το υψόμετρο και η βλάστηση δημιουργούν σαφώς διαφορετική αίσθηση από αυτή του κέντρου. Το πρωί και αργά το απόγευμα το περιβάλλον μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευχάριστο, ενώ το φως ανάμεσα στα πεύκα δίνει στην περιοχή σχεδόν πρώιμη φθινοπωρινή εικόνα. Είναι επίσης η εποχή που μια έξοδος στο βουνό αρχίζει ξανά να μοιάζει πιο ελκυστική από μια ακόμη ημέρα στην παραλία.
Ένα χαλαρό μισό ημερήσιο πρόγραμμα
Δεν χρειάζεται να οργανώσεις ολόκληρη μονοήμερη. Μια πολύ καλή εκδοχή είναι:
09:00 Αναχώρηση από Αθήνα
09:45–10:00 Άφιξη στην Ιπποκράτειο Πολιτεία
10:00–10:45 Χαλαρή διαδρομή στην περιοχή και στάσεις σε σημεία με θέα
10:45–11:45 Βόλτα στη λίμνη Μπελέτσι
12:00 Στάση στην Αγία Τριάδα
12:30–13:30 Καφές ή φαγητό προς Αφίδνες
14:15 περίπου Επιστροφή στην Αθήνα
Το πλεονέκτημα είναι ότι μπορείς να το κάνεις ακόμη πιο σύντομο. Ακόμη και ένα τρίωρο αρκεί για να αλλάξεις παραστάσεις.
Πώς θα πας στην Ιπποκράτειο Πολιτεία
Η πρόσβαση γίνεται πιο εύκολα με αυτοκίνητο. Η απόσταση από το κέντρο της Αθήνας είναι περίπου 35 χιλιόμετρα, με τον πραγματικό χρόνο διαδρομής να κυμαίνεται συνήθως γύρω στα 40–60 λεπτά, ανάλογα με το σημείο εκκίνησης και την κίνηση. Η βασική προσέγγιση γίνεται προς Αφίδνες και από εκεί προς την Ιπποκράτειο Πολιτεία και την Αγία Τριάδα.
Χρήσιμο είναι στο GPS να ορίσεις συγκεκριμένο σημείο, όπως Αγία Τριάδα Ιπποκρατείου Πολιτείας ή Λίμνη Μπελέτσι, καθώς ο οικισμός είναι εκτεταμένος και η γενική αναζήτηση «Ιπποκράτειος Πολιτεία» μπορεί να σε οδηγήσει σε διαφορετικό τμήμα της περιοχής.
Η πολυτέλεια της ησυχίας
Μην πας στην Ιπποκράτειο Πολιτεία περιμένοντας ένα «τουριστικό χωριό» με πλατεία, καφέ και ταβέρνες. Το ιδιαίτερο εδώ είναι ακριβώς το αντίθετο: το βουνό, το δάσος, το υψόμετρο, η θέα, η λίμνη και εκείνη η σπάνια αίσθηση ότι έχεις απομακρυνθεί πραγματικά από την Αθήνα, παρότι δεν βρίσκεσαι μακριά της.
Οδηγείς μέσα στο πράσινο, περπατάς δίπλα στη λίμνη Μπελέτσι, σταματάς στην Αγία Τριάδα, βρίσκεις ένα ήσυχο σημείο με θέα και, για λίγο, αφήνεις πίσω σου τον θόρυβο και τον ρυθμό της πόλης. Για καφέ ή φαγητό, μπορείς απλώς να συνεχίσεις την έξοδό σου προς τις Αφίδνες ή κάποιο άλλο κοντινό σημείο· εδώ, άλλωστε, δεν έρχεσαι για τις υποδομές, αλλά για την αίσθηση της απόδρασης.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημά της: δεν υπάρχει μια μεγάλη λίστα με πράγματα που «πρέπει» να κάνεις. Υπάρχει μόνο χρόνος να κινηθείς πιο αργά, να χαρείς το τοπίο και να νιώσεις ότι για λίγες ώρες βρίσκεσαι πολύ πιο μακριά απ’ όσο πραγματικά είσαι.
Επειδή όμως πρόκειται για δασική και ευαίσθητη περιοχή, η επίσκεψη χρειάζεται και λίγη προσοχή, ιδιαίτερα κατά την αντιπυρική περίοδο: πριν ξεκινήσεις, έλεγξε τον ημερήσιο χάρτη κινδύνου πυρκαγιάς και τυχόν περιορισμούς πρόσβασης. Κι αν οι συνθήκες δεν είναι κατάλληλες, απλώς διάλεξε μια άλλη μέρα. Η Ιπποκράτειος Πολιτεία αξίζει περισσότερο όταν μπορείς να την απολαύσεις ήρεμα, με ασφάλεια και χωρίς βιασύνη.
Μια κυριακάτικη αγορά με κοινωνικό σκοπό διοργανώνει ο Σύλλογος Φίλων Ζώων Χαλανδρίου στις 13 Σεπτεμβρίου. Το «Μεγάλο Παζάρι Ρούχων και Υφασμάτων» θα λειτουργήσει από τις 10:00 έως τις 16:00, κοντά στον σταθμό Μετρό Αγία Παρασκευή, και κάθε αγορά θα στηρίζει τις δράσεις φροντίδας των αδέσποτων ζώων του Χαλανδρίου.
Τι θα βρουν οι επισκέπτες
Στους πάγκους θα διατίθενται ρούχα, υφάσματα και άλλα είδη σε χαμηλές τιμές, σύμφωνα με την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε από τον Δήμο Χαλανδρίου. Το παζάρι συνδυάζει την επαναχρησιμοποίηση αντικειμένων με την οικονομική ενίσχυση μιας σταθερής τοπικής ανάγκης.
Η διοργάνωση δεν παρουσιάζεται ως ημέρα υιοθεσίας, αλλά ως δράση συγκέντρωσης πόρων. Επομένως, όσοι θέλουν να βοηθήσουν μπορούν να το κάνουν μέσω των αγορών τους και της διάδοσης της πρωτοβουλίας.
Πώς βοηθούν οι αγορές τα αδέσποτα
Τα έσοδα θα ενισχύσουν τη φροντίδα, τη σίτιση και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αδέσποτων ζώων της περιοχής. Πρόκειται για δαπάνες που επαναλαμβάνονται όλο τον χρόνο: τροφές, εξετάσεις, φάρμακα και κτηνιατρικές πράξεις απαιτούν σταθερούς πόρους, ιδιαίτερα όταν προκύπτουν επείγοντα περιστατικά.
Η αξία της δράσης βρίσκεται έτσι στη μικρή, άμεση συμμετοχή πολλών επισκεπτών. Ένα ρούχο ή ένα ύφασμα που επιστρέφει σε χρήση μετατρέπεται παράλληλα σε οικονομική στήριξη για το έργο του συλλόγου.
Πότε και πού γίνεται το παζάρι
Ημέρα: Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026
Ώρες: 10:00–16:00
Διεύθυνση: Αγίας Παρασκευής 86, Χαλάνδρι
Πρόσβαση: Κοντά στον σταθμό Μετρό «Αγία Παρασκευή»
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης. Από τις 16 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων διαμορφώνεται στο 2,50%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%. Για την ελληνική αγορά κατοικίας, η απόφαση σημαίνει ακριβότερη χρηματοδότηση εκεί όπου η άνοδος περνά στα επιτόκια των δανείων. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε στεγαστική δόση θα αυξηθεί αυτόματα κατά 0,25 ποσοστιαία μονάδα.
Τι αποφάσισε η ΕΚΤ
Η αύξηση ανατρέπει την προηγούμενη βάση του 2,25% για τη διευκόλυνση αποδοχής καταθέσεων και επαναφέρει την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής σε πιο περιοριστική τροχιά. Η νέα τιμολόγηση ενεργοποιείται στις 16 Σεπτεμβρίου. Εως τότε, η Τράπεζα της Ελλάδος εμφανίζει εύλογα το 2,25% ως ισχύον επιτόκιο από τις 17 Ιουνίου.
Η ΕΚΤ συνδέει την κίνηση με την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων. Στο βασικό της σενάριο τοποθετεί τον μέσο πληθωρισμό στο 3,0% το 2026, στο 2,5% το 2027 και στο 2,1% το 2028. Η πορεία αυτή παραμένει πάνω από τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% σε όλη την περίοδο προβολής, αν και πλησιάζει σταδιακά τον στόχο.
Ποια στεγαστικά επηρεάζονται πρώτα
Η άμεση επίπτωση εξαρτάται από τη σύμβαση του δανείου. Τα κυμαινόμενα στεγαστικά που συνδέονται με Euribor ή άλλο επιτόκιο αναφοράς μπορούν να ανατιμολογηθούν όταν αλλάξει το σχετικό benchmark, σύμφωνα με τη συχνότητα επανακαθορισμού που προβλέπει η σύμβαση. Το τελικό επιτόκιο συνήθως προκύπτει από το επιτόκιο αναφοράς συν το τραπεζικό περιθώριο, το γνωστό spread.
Δάνεια με σταθερό επιτόκιο δεν αλλάζουν μέσα στη συμφωνημένη σταθερή περίοδο.
Δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο μπορεί να επηρεαστούν όταν ανανεωθεί το επιτόκιο αναφοράς τους.
Νέα στεγαστικά μπορεί να τιμολογηθούν ακριβότερα, αλλά η τελική προσφορά εξαρτάται από τράπεζα, προφίλ πελάτη, διάρκεια, ίδια συμμετοχή και εξασφαλίσεις.
Δανειολήπτες σε μεταβατική ή επιδοτούμενη ρύθμιση πρέπει να ελέγξουν τους ειδικούς όρους της σύμβασής τους.
Ενδεικτικός calculator δόσης
Ο παρακάτω υπολογισμός δείχνει τι θα συνέβαινε σε ένα τοκοχρεολυτικό δάνειο εάν ένα αρχικό ονομαστικό επιτόκιο 3,50% αυξανόταν πλήρως σε 3,75% ή 4,00%, χωρίς έξοδα, ασφάλιστρα ή άλλη μεταβολή. Πρόκειται για τεχνικό παράδειγμα και όχι για πρόβλεψη τραπεζικής τιμολόγησης.
Το παράδειγμα δείχνει ότι η μηνιαία μεταβολή μεγαλώνει όσο αυξάνεται το κεφάλαιο. Η μεγάλη διάρκεια κρατά χαμηλότερη την αρχική δόση, αλλά δεν μηδενίζει την επίδραση της αύξησης και αυξάνει το συνολικό ποσό τόκων που καταβάλλεται στη διάρκεια του δανείου.
Τι πρέπει να ελέγξει ένας δανειολήπτης
1. Αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή κυμαινόμενο και έως πότε ισχύει η σταθερή περίοδος.
2. Ποιο είναι το επιτόκιο αναφοράς, ποιο το spread και κάθε πότε γίνεται αναπροσαρμογή.
3. Αν υπάρχουν όρια ανόδου ή ειδική προστασία στη σύμβαση.
4. Το κόστος μετατροπής σε σταθερό επιτόκιο ή μεταφοράς του δανείου.
5. Το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο και όχι μόνο το ονομαστικό ποσοστό.
Τι σημαίνει για την αγορά κατοικίας
Για έναν υποψήφιο αγοραστή, υψηλότερο επιτόκιο σημαίνει μικρότερη δανειοληπτική δυνατότητα με την ίδια ανώτατη μηνιαία δόση. Για developers και επενδυτές με μόχλευση αυξάνει το κόστος κεφαλαίου, γεγονός που μπορεί να περιορίσει το περιθώριο κέρδους ή να αλλάξει την τιμή στην οποία ένα ακίνητο θεωρείται βιώσιμη επένδυση. Η έκταση της επίδρασης θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα και σε ποιο βαθμό οι ελληνικές τράπεζες θα ενσωματώσουν το νέο περιβάλλον στις προσφορές τους.
