Πώς «διαβάζει» κάποιος μια από τις πιο σύνθετες περιοχές της Αθήνας όταν δεν μπορεί να τη δει;
Στον σταθμό Μετρό του Συντάγματος πρόκειται να εγκαινιαστεί στις 16 Σεπτεμβρίου ένας απτικός χάρτης, μια παρέμβαση που επιχειρεί να προσφέρει σε ανθρώπους με οπτική αναπηρία πληροφορίες για τον χώρο μέσω της αφής.
Η εγκατάσταση αποκαλύπτεται μέσα από επίσημη διοικητική πράξη του Δήμου Αθηναίων που αναρτήθηκε στη Διαύγεια στις 10 Σεπτεμβρίου, με ΑΔΑ Ψ6ΧΓΩ6Μ-Υ64. Από την ίδια πράξη προκύπτει και πρόβλεψη για υπηρεσία διερμηνείας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα κατά την εκδήλωση των εγκαινίων.
Όμως το ενδιαφέρον της παρέμβασης δεν σταματά στην ύπαρξη του χάρτη.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: μπορεί ένας άνθρωπος με απώλεια όρασης να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες του χάρτη για να καταλάβει πού βρίσκεται, ποια έξοδο πρέπει να επιλέξει και πώς θα συνεχίσει τη διαδρομή του έξω από τον σταθμό;
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
Η πράξη του Δήμου επιβεβαιώνει επίσημα την εγκατάσταση και την ημερομηνία των εγκαινίων.
Δεν έχουν όμως ακόμη δημοσιοποιηθεί αναλυτικά οι τεχνικές προδιαγραφές του απτικού χάρτη.
Δεν γνωρίζουμε, μεταξύ άλλων, ποια ακριβώς γεωγραφική περιοχή αποτυπώνει, ποιες έξοδοι του σταθμού σημειώνονται, αν περιλαμβάνει βασικά σημεία ενδιαφέροντος της πλατείας, αν διαθέτει γραφή Braille ή άλλη ανάγλυφη πληροφορία και με ποια λογική έχει σχεδιαστεί η ανάγνωση των διαδρομών.
Αυτές οι λεπτομέρειες είναι κρίσιμες για να αξιολογηθεί η πραγματική χρησιμότητά του.
Από τον χάρτη μέχρι την έξοδο
Το Σύνταγμα είναι ίσως από τα πιο απαιτητικά σημεία για μια τέτοια παρέμβαση.
Ο σταθμός διαθέτει διαφορετικές εξόδους και οδηγεί σε μια περιοχή με έντονη κίνηση πεζών, λεωφορεία, διαβάσεις, αλλαγές στάθμης και ένα σύνθετο δίκτυο πεζοδρομίων.
Γι’ αυτό και ένας απτικός χάρτης δεν κρίνεται μόνο από το αν αποτυπώνει σωστά τον χώρο.
Κρίνεται από το αν η πληροφορία που δίνει στον χρήστη μπορεί να συνδεθεί με την πραγματική διαδρομή.
Αν, για παράδειγμα, ο χάρτης δείχνει μια συγκεκριμένη έξοδο, ο χρήστης πρέπει να μπορεί στη συνέχεια να την εντοπίσει μέσα στον σταθμό. Και όταν φτάσει στην επιφάνεια, η προσβάσιμη διαδρομή πρέπει να συνεχίζεται με τρόπο σαφή και ασφαλή.
Η εγκατάσταση αποτελεί μία ακόμη προσθήκη στις υποδομές προσβασιμότητας, δεν αρκεί όμως από μόνη της για να χαρακτηριστεί ένας σταθμός ή μια διαδρομή «πλήρως προσβάσιμη».
Η ανεξάρτητη μετακίνηση εξαρτάται από ολόκληρη την αλυσίδα:
αποβάθρα → ανελκυστήρας → χάρτης και σήμανση → κατάλληλη έξοδος → πεζοδρόμιο → τελικός προορισμός.
Γι’ αυτό η αξία του νέου χάρτη θα φανεί όταν συνδεθεί με την υπόλοιπη υποδομή του σταθμού και του δημόσιου χώρου γύρω από αυτόν.
