Πλατεία Βικτωρίας ή πλατεία Κυριακού; Η Αθήνα που κρατά δύο ονόματα

Στις επίσημες ανακοινώσεις, στους χάρτες και στον σταθμό του ηλεκτρικού είναι πλατεία Βικτωρίας. Για αρκετούς παλιότερους Αθηναίους, όμως, παραμένει πλατεία Κυριακού. Η δεύτερη ονομασία επιβιώνει σε παλιές πινακίδες, σε διευθύνσεις προηγούμενων δεκαετιών και στον προφορικό χάρτη της πόλης.

Η πλατεία βρίσκεται ανάμεσα στη Γ΄ Σεπτεμβρίου και την Αριστοτέλους, στο ύψος της Χέυδεν. Άρχισε να διαμορφώνεται περίπου το 1871–1872 και συνδέθηκε με τον Παναγή Κυριακό, δήμαρχο Αθηναίων από το 1870 έως το 1879. Αργότερα επικράτησε η ονομασία Βικτωρίας, προς τιμήν της βασίλισσας της Μεγάλης Βρετανίας και σε σύνδεση με την παραχώρηση των Επτανήσων στην Ελλάδα το 1864.

Οι εκδοχές πίσω από το όνομα

Η ιστορία των ονομασιών δεν είναι απολύτως γραμμική. Μία εκδοχή συνδέει το όνομα με τη βασίλισσα Βικτωρία. Μια άλλη αναφέρει ότι ο Παναγής Κυριακός θέλησε να τιμήσει την κόρη του, η οποία επίσης ονομαζόταν Βικτωρία.

Η συνύπαρξη διαφορετικών εκδοχών είναι από μόνη της διδακτική. Τα ονόματα των δρόμων και των πλατειών δεν λειτουργούν πάντοτε ως αυστηρό ιστορικό αρχείο. Προκύπτουν από δημοτικές αποφάσεις, πολιτικές μεταβολές, τιμητικές χειρονομίες και αφηγήσεις που επαναλαμβάνονται για χρόνια.

Αυτό που γνωρίζουμε με ασφάλεια είναι ότι η ονομασία Κυριακού χρησιμοποιήθηκε ευρέως και ότι δεν εξαφανίστηκε όταν άλλαξε η επίσημη ταυτότητα της πλατείας. Ακόμη και σήμερα, η παλιά ονομασία εμφανίζεται σε αφηγήσεις κατοίκων και σε ορισμένες πινακίδες.

Από τον επίγειο στον υπόγειο σταθμό

Η πλατεία δεν άλλαξε μόνο όνομα. Άλλαξε και λειτουργία. Στη θέση του σημερινού υπόγειου σταθμού υπήρχε παλαιότερα επίγειος σταθμός των Σιδηροδρόμων Αττικής. Ο υπόγειος σταθμός Βικτώρια εγκαινιάστηκε το 1948 και η αρχιτεκτονική του παραπέμπει σε ευρωπαϊκά δίκτυα μετρό της εποχής.

Η κατασκευή του ενίσχυσε τον ρόλο της πλατείας ως κόμβου. Η περιοχή γύρω της γνώρισε την ανάπτυξη της αθηναϊκής πολυκατοικίας, διατηρώντας συγχρόνως νεοκλασικά σπίτια και αξιόλογα κτίρια του Μεσοπολέμου.

Στο κέντρο της πλατείας βρίσκεται το γλυπτικό σύμπλεγμα «Ο Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν» του Γερμανού γλύπτη Johannes Pfuhl. Γύρω του κινούνται καθημερινά κάτοικοι, ταξιδιώτες, μαθητές και άνθρωποι που χρησιμοποιούν την πλατεία ως σημείο συνάντησης.

Η ανεπίσημη γεωγραφία της Αθήνας

Οι πόλεις διαθέτουν δύο χάρτες. Ο πρώτος είναι επίσημος: περιλαμβάνει αποφάσεις, οδούς, ταχυδρομικούς κώδικες και σταθμούς. Ο δεύτερος σχηματίζεται από τη χρήση. Περιλαμβάνει ονομασίες που καταργήθηκαν, τοπικά τοπόσημα και φράσεις όπως «εκεί που ήταν παλιά…».

Η πλατεία Κυριακού ανήκει σε αυτόν τον δεύτερο χάρτη. Η επιβίωση του ονόματος δεν αποτελεί άρνηση της πλατείας Βικτωρίας. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο διαφορετικές εποχές εξακολουθούν να χωρούν στο ίδιο σημείο.

Την επόμενη φορά που κάποιος θα δώσει ραντεβού στη Βικτώρια, αξίζει να κοιτάξει τις πινακίδες λίγο προσεκτικότερα. Μπορεί να διαπιστώσει ότι η πόλη, όταν έχει κάτι ακόμη να θυμηθεί, δεν βιάζεται να διαλέξει μόνο ένα όνομα.

 

Share it!
spot_img

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Αγόριανη: το χωριό του Παρνασσού όπου θέλεις να μείνεις λίγο ακόμη

Μια πλατεία κάτω από τα πλατάνια, μια βόλτα προς τον καταρράκτη και ένα τραπέζι που δεν βιάζεσαι να αφήσεις. Η Αγόριανη έχει όλα όσα ζητάμε από μια απόδραση στο βουνό

Πετράλωνα: Όταν τα παλιά ισόγεια γίνονται εργαστήρια τέχνης

Είκοσι καλλιτέχνες ανοίγουν δεκατρία στούντιο και αποκαλύπτουν έναν δεύτερο χάρτη της γειτονιάς, πίσω από γκαραζόπορτες, αυλές και πρώην καταστήματα.

Μια ανοιχτή πρόβα για εφήβους στο Μέγαρο: πώς γεννιέται ζωντανά ένα «Μυστικό τοπίο»

Μία ώρα μέσα στη διαδικασία μιας πραγματικής μουσικής πρόβας μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα για το επάγγελμα του μουσικού από πολλές θεωρητικές περιγραφές.

Η Αθήνα μετά τις 8: πρεμιέρα στον Πειραιά, jazz στο Παγκράτι

Από την Πέμπτη 19 έως την Κυριακή 22 Νοεμβρίου, βγαίνουμε για θέατρο, μουσική και τέχνη — με πέντε διαφορετικές αφορμές για να δώσουμε στην πόλη λίγο περισσότερο από τον χρόνο μας.

Αρβανίτσα: ένα ξέφωτο μέσα στα έλατα για την επόμενη μονοήμερη από την Αθήνα

Στον Ελικώνα της Βοιωτίας, κοντά στο Κυριάκι, ένας ανοιχτός χώρος ανάμεσα στα έλατα δίνει την πιο απλή αφορμή για εκδρομή: λίγη βόλτα, μια στάση στο χωριό και χρόνο χωρίς βιασύνη.

Αλφειός: Το βιβλιοπωλείο που κυλά σε μια στοά της Χαριλάου Τρικούπη

Σπάνιες εκδόσεις, παλιά περιοδικά και βιβλία με περισσότερες από μία ζωές συνθέτουν μια μικρή βιβλιοφιλική πιάτσα στο κέντρο της Αθήνας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αγόριανη: το χωριό του Παρνασσού όπου θέλεις να μείνεις λίγο ακόμη

Μια πλατεία κάτω από τα πλατάνια, μια βόλτα προς τον καταρράκτη και ένα τραπέζι που δεν βιάζεσαι να αφήσεις. Η Αγόριανη έχει όλα όσα ζητάμε από μια απόδραση στο βουνό

Μια ανοιχτή πρόβα για εφήβους στο Μέγαρο: πώς γεννιέται ζωντανά ένα «Μυστικό τοπίο»

Μία ώρα μέσα στη διαδικασία μιας πραγματικής μουσικής πρόβας μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα για το επάγγελμα του μουσικού από πολλές θεωρητικές περιγραφές.

Η Αθήνα μετά τις 8: πρεμιέρα στον Πειραιά, jazz στο Παγκράτι

Από την Πέμπτη 19 έως την Κυριακή 22 Νοεμβρίου, βγαίνουμε για θέατρο, μουσική και τέχνη — με πέντε διαφορετικές αφορμές για να δώσουμε στην πόλη λίγο περισσότερο από τον χρόνο μας.