Η είσοδος στη Χαριλάου Τρικούπη 22 δεν αποκαλύπτει αμέσως όσα υπάρχουν στο εσωτερικό. Χρειάζεται να αφήσεις τον δρόμο και να μπεις στη στοά. Εκεί, ανάμεσα στον θόρυβο του κέντρου και στην ησυχία των ραφιών, βρίσκεται ο Αλφειός.
Το βιβλιοπωλείο και παλαιοβιβλιοπωλείο ξεκίνησε ο Γιάννης Αναστόπουλος και συνεχίζει ο γιος του, Κώστας. Με ιστορία περίπου 45 ετών, αποτελεί μαζί με τον γειτονικό Ναυτίλο μια μικρή πιάτσα ανθρώπων που δεν αναζητούν μόνο τον τελευταίο τίτλο της αγοράς, αλλά βιβλία τα οποία έχουν ήδη διανύσει μια διαδρομή.
Το βιβλίο ως αντικείμενο με βιογραφία
Στο παλαιοβιβλιοπωλείο, ένα βιβλίο δεν ορίζεται αποκλειστικά από τον συγγραφέα και τον τίτλο του. Σημασία έχει η έκδοση, το έτος, ο εκδοτικός οίκος, η κατάσταση του εξωφύλλου, ενδεχομένως μια αφιέρωση ή μια σφραγίδα. Υπάρχουν αντίτυπα που παρέμειναν για δεκαετίες στην ίδια βιβλιοθήκη και άλλα που άλλαξαν διαδοχικά χέρια. Μολυβιές στα περιθώρια, εισιτήρια που χρησιμοποιήθηκαν ως σελιδοδείκτες και ονόματα γραμμένα στην πρώτη σελίδα προσθέτουν μια παράλληλη ιστορία χωρίς να αλλάζουν το τυπωμένο κείμενο.
Η δουλειά του παλαιοβιβλιοπώλη αρχίζει πριν από την τοποθέτηση στο ράφι. Πρέπει να εκτιμηθεί τι έχει ενδιαφέρον, τι είναι σπάνιο, τι μπορεί να βρει ξανά αναγνώστη και ποια τιμή αντιστοιχεί στην πραγματική του αξία. Η παλαιότητα από μόνη της δεν αρκεί. Ένα παλιό βιβλίο μπορεί να είναι κοινό, ενώ μια πιο πρόσφατη μικρή έκδοση μπορεί να έχει εξαφανιστεί από την αγορά.
Η στοά ως κατάλληλο καταφύγιο
Ο Αλφειός δεν βρίσκεται σε μια ουδέτερη τοποθεσία. Η στοά τον απομακρύνει μερικά μέτρα από τον δρόμο και δημιουργεί μια μικρή μετάβαση. Ο επισκέπτης δεν περνά απλώς μπροστά από τη βιτρίνα· πρέπει να μπει, να κοιτάξει και να διαθέσει χρόνο. Αυτή η χωρική συνθήκη ταιριάζει στη λειτουργία ενός παλαιοβιβλιοπωλείου. Η αναζήτηση δεν είναι πάντοτε στοχευμένη. Μπορεί κάποιος να έρθει για συγκεκριμένο συγγραφέα και να φύγει με ένα περιοδικό, μια παλιά μετάφραση ή μια έκδοση που δεν γνώριζε ότι υπήρχε.
Σε μια πόλη όπου οι εμπορικές χρήσεις μετακινούνται προς την άμεση κατανάλωση, τέτοιοι χώροι επιμένουν σε διαφορετικό ρυθμό. Δεν υπόσχονται γρήγορη εξυπηρέτηση επειδή το βασικό τους προϊόν απαιτεί περιέργεια.

Ένα όνομα που δηλώνει κίνηση
Ο Αλφειός είναι ποτάμι, και το όνομα ταιριάζει σε ένα κατάστημα όπου τα βιβλία κυκλοφορούν. Φεύγουν από σπίτια, περνούν από τον πάγκο και καταλήγουν σε νέες βιβλιοθήκες. Κάποια επιστρέφουν χρόνια αργότερα.
Η συνέχεια της οικογένειας Αναστόπουλου δεν σημαίνει ότι το βιβλιοπωλείο έμεινε ίδιο. Οι αναγνώστες αλλάζουν, ορισμένα ενδιαφέροντα επιστρέφουν και η διαδικτυακή αναζήτηση έχει μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζονται οι παλιές εκδόσεις. Το φυσικό κατάστημα, όμως, διατηρεί ένα σαφές πλεονέκτημα: επιτρέπει στο απρόβλεπτο να συμβεί.
Η χαρά εδώ δεν προκύπτει από το κυνήγι ενός «θησαυρού» σε κάθε ράφι. Είναι πιο απλή. Βρίσκεται στη στιγμή που ένα βιβλίο, έπειτα από χρόνια ακινησίας, συναντά τον επόμενο αναγνώστη του.
