Στα Πετράλωνα, δεκατρείς τέτοιοι χώροι ανοίγουν στις 28 και 29 Νοεμβρίου. Το Petralona Open Studio Weekend συγκεντρώνει είκοσι καλλιτέχνες, επιτρέποντας στο κοινό να δει όχι μόνο ολοκληρωμένα έργα, αλλά τα σημεία όπου αυτά κατασκευάζονται.
Οι χώροι πριν γίνουν ατελιέ
Ένα από τα εργαστήρια ανήκει στον γλύπτη Αργύρη Ραλλιά. Πριν αποκτήσει τη σημερινή του χρήση, ο χώρος υπήρξε καφενείο και χαρτοπαικτική λέσχη. Η διαδοχή αυτή δεν είναι απλώς μια ευχάριστη λεπτομέρεια. Δείχνει πώς τα ισόγεια της Αθήνας προσαρμόζονται στις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες κάθε περιόδου.
Άλλοτε ένας χώρος οργανωνόταν γύρω από τα τραπέζια και τη συνάντηση της γειτονιάς. Σήμερα οργανώνεται γύρω από τα εργαλεία, τα υλικά και τις διαστάσεις των έργων. Η νέα χρήση δεν εξαφανίζει υποχρεωτικά την παλιά. Αναλογίες, ανοίγματα, πατώματα και σημάδια στους τοίχους παραμένουν.
Η Μαργαρίτα Μυρογιάννη μετέφερε το στούντιό της από τα Εξάρχεια στα Άνω Πετράλωνα το 2010. Την εποχή εκείνη η περιοχή διατηρούσε εντονότερα την εικόνα μιας ήσυχης συνοικίας με μικρές κατοικίες, αυλές και χαμηλά ισόγεια. Έκτοτε, τα Πετράλωνα απέκτησαν περισσότερη εστίαση, ακριβότερες κατοικίες και μεγαλύτερη επισκεψιμότητα, χωρίς να χάσουν εντελώς τις μικρές παραγωγικές χρήσεις τους. Η
Τι αποκαλύπτει ένα εργαστήριο
Μια έκθεση παρουσιάζει το έργο αφού έχει ολοκληρωθεί και επιλεγεί. Το εργαστήριο διατηρεί τις δοκιμές, τις αποτυχίες, τα υλικά που περιμένουν και τις κατασκευές που δεν έχουν ακόμη αποφασίσει τι θα γίνουν.
Ο τρόπος με τον οποίο είναι οργανωμένα τα εργαλεία, η θέση του φωτός και η σχέση ανάμεσα στον χώρο εργασίας και στην αποθήκευση αποκαλύπτουν πλευρές της πρακτικής κάθε καλλιτέχνη. Ένα ατελιέ μπορεί να είναι εξαιρετικά τακτοποιημένο ή να λειτουργεί μέσα από ένα σύστημα που κατανοεί μόνο ο άνθρωπος που εργάζεται εκεί.
Το ενδιαφέρον του Open Studio Weekend βρίσκεται σε αυτή την πρόσβαση. Ο επισκέπτης δεν καλείται να ακολουθήσει μια μοναδική επιμελητική διαδρομή. Περπατά στη γειτονιά, περνά από το ένα εργαστήριο στο άλλο και παρατηρεί πώς διαφορετικές μορφές τέχνης χωρούν μέσα στον ίδιο αστικό ιστό.

Ένας παραγωγικός χάρτης της γειτονιάς
Συχνά περιγράφουμε τις περιοχές της Αθήνας μέσα από τα σημεία κατανάλωσης: πού θα φάμε, πού θα πιούμε καφέ, ποιο νέο κατάστημα άνοιξε. Τα εργαστήρια δημιουργούν έναν διαφορετικό χάρτη, βασισμένο σε όσα παράγονται πίσω από κλειστές πόρτες.
Η παρουσία τους δεν μετατρέπει αυτομάτως τα Πετράλωνα σε «καλλιτεχνική συνοικία». Ούτε κάθε εγκατάσταση δημιουργού αποτελεί ένδειξη αναγέννησης. Υπάρχουν ενοίκια, περιορισμοί χώρου και ο κίνδυνος η προβολή μιας περιοχής να κάνει δυσκολότερη την παραμονή των ανθρώπων που συνέβαλαν στον χαρακτήρα της. Για δύο ημέρες, πάντως, οι πόρτες ανοίγουν. Και η γειτονιά παρουσιάζεται όχι ως φόντο, αλλά ως τόπος εργασίας.
