Στεγασμένα περάσματα, παλιά καταστήματα, μικρά εργαστήρια και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες συνθέτουν μια διαδρομή που αποκαλύπτει πώς άλλαξε η εμπορική ζωή της πρωτεύουσας. Από τη Στοά Ναυτεμπορικής μέχρι τη Στοά Εμπόρων, τέσσερις στάσεις προσφέρουν την αφορμή για έναν διαφορετικό περίπατο στο ιστορικό κέντρο.
Η Αθήνα που κρύβεται πίσω από τις βιτρίνες
Οι στοές της Αθήνας δεν είναι απλώς συντομεύσεις ανάμεσα σε δρόμους. Αποτελούν μέρος της εμπορικής και αρχιτεκτονικής ιστορίας της πόλης, καθώς συνδέουν την καθημερινότητα των καταστημάτων με την εξέλιξη του αστικού κέντρου.
Σε αρκετές από αυτές, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις βιτρίνες. Βρίσκεται στα παλιά δάπεδα, στις εισόδους των κτιρίων, στις επιγραφές και στη συνύπαρξη διαφορετικών επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
Ο περίπατος μπορεί να γίνει χωρίς εισιτήριο, αρκεί να περιοριστεί στους κοινόχρηστους χώρους που είναι ανοιχτοί στο κοινό. Για να δει κανείς, όμως, την εμπορική δραστηριότητα, είναι προτιμότερο να επιλέξει εργάσιμη ημέρα και ώρες λειτουργίας των καταστημάτων.
Πρώτη στάση: Στοά Ναυτεμπορικής – Ένα καφενείο που θυμίζει την παλιά Αθήνα
Η διαδρομή ξεκινά από τη Δραγατσανίου 8, κοντά στον σταθμό Πανεπιστήμιο.
Η Στοά Ναυτεμπορικής συνδέει τη Δραγατσανίου με την πλατεία Αγίων Θεοδώρων. Στο εσωτερικό της βρίσκεται ένα μικρό παραδοσιακό καφενείο, το Café = Bar, που διατηρεί στοιχεία μιας άλλης εποχής.
Σύμφωνα με τον επίσημο τουριστικό οδηγό της Αθήνας, η στοά κατασκευάστηκε το 1952. Στα χρόνια της ακμής της φιλοξενούσε καταστήματα και γραφεία σε διαφορετικούς ορόφους, ενώ το καφενείο της αποτέλεσε ακόμη και χώρο κινηματογραφικών γυρισμάτων.
Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Η ιστορία του χώρου αναδεικνύει τη μεταβολή της εμπορικής δραστηριότητας στο κέντρο, από τις πολυσύχναστες στοές του περασμένου αιώνα στη σημερινή πραγματικότητα.
Δεύτερη στάση: Τρίστρατο – Εκεί όπου η σύγχρονη πόλη συναντά τα αρχαία τείχη
Λίγα βήματα πιο πέρα, στη Δραγατσανίου 6, βρίσκεται το Τρίστρατο.
Η ονομασία του προέρχεται από τις τρεις εξόδους του, που το συνδέουν με διαφορετικά σημεία του εμπορικού κέντρου.
Εδώ, ανάμεσα σε καταστήματα ηλεκτρικών ειδών και άλλες μικρές επιχειρήσεις, υπάρχει μια λιγότερο γνωστή ιστορική λεπτομέρεια: στα υπόγεια της στοάς διατηρούνται κατάλοιπα των αρχαίων τειχών της Αθήνας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπόγειος χώρος είναι επισκέψιμος. Η πρόσβαση στα αρχαιολογικά κατάλοιπα δεν έχει επιβεβαιωθεί και δεν πρέπει να θεωρείται μέρος της διαδρομής.
Το Τρίστρατο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της Αθήνας όπου διαφορετικές ιστορικές περίοδοι συνυπάρχουν στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο.
Τρίτη στάση: Στοά Ορφανίδου – Καπέλα, αντίκες και αναμνήσεις από τα παλιά εμπορικά
Η τρίτη στάση βρίσκεται στη Σταδίου 39, στη Στοά Ορφανίδου, που συνδέει τη Σταδίου με τη Σοφοκλέους.
Εδώ η εμπορική ιστορία αποκτά πιο προσωπικό χαρακτήρα. Καταστήματα με συλλεκτικά νομίσματα, αντίκες, ενδύματα και καπέλα συνθέτουν ένα περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων.
Η στοά συνδέθηκε στο παρελθόν και με τη μόδα των τζιν παντελονιών. Οι παλαιότεροι Αθηναίοι θυμούνται μια εποχή κατά την οποία οι αγοραστές σχημάτιζαν ουρές για να αποκτήσουν τα δημοφιλή τότε ρούχα.
Η διαδρομή προσφέρει την ευκαιρία να παρατηρήσει κανείς πώς αλλάζουν τα καταστήματα, ενώ οι χώροι διατηρούν στοιχεία της παλιάς εμπορικής τους ταυτότητας.
Τέταρτη στάση: Στοά Εμπόρων – Οι φωτεινές επιγραφές μιας Αθήνας που χάθηκε
Η τελευταία στάση βρίσκεται στη Βουλής 4, στη Στοά Εμπόρων, που οδηγεί προς την οδό Λέκκα.
Εδώ το ενδιαφέρον μεταφέρεται από τα καταστήματα στις ίδιες τις επιγραφές τους.
Το 2015, η δημιουργική ομάδα Beforelight συγκέντρωσε παλιές εμπορικές επιγραφές από επιχειρήσεις που είχαν κλείσει στην περιοχή και τις αξιοποίησε σε μια φωτεινή καλλιτεχνική παρέμβαση.
Η εγκατάσταση με τις επιγραφές αποτελεί μια ιδιαίτερη μαρτυρία της εμπορικής ιστορίας της πόλης. Διαφορετικές γραμματοσειρές, χρώματα και τεχνικές θυμίζουν επαγγέλματα, καταστήματα και μικρές επιχειρήσεις που κάποτε έδιναν ζωή στο κέντρο.
Πριν από την επίσκεψη χρειάζεται επιβεβαίωση ότι η εγκατάσταση παραμένει ορατή και προσβάσιμη.
Πρακτικές πληροφορίες για τον περίπατο
Η διαδρομή μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς κόστος εισόδου, εφόσον οι κοινόχρηστοι διάδρομοι είναι ανοιχτοί. Προτιμότερη είναι μια εργάσιμη ημέρα, όταν λειτουργούν τα καταστήματα και υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα πρόσβασης στις στοές.
Ορισμένες στοές ενδέχεται να έχουν περιορισμένο ωράριο, κλειστές εισόδους ή σκαλοπάτια. Δεν έχει πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος, επομένως δεν μπορεί να διασφαλιστεί πλήρης προσβασιμότητα σε όλη τη διαδρομή.
Η βόλτα δεν απαιτεί αγορές. Το ενδιαφέρον της βρίσκεται κυρίως στην αρχιτεκτονική, στις μικρές επιχειρήσεις και στις ιστορίες που εξακολουθούν να κρύβονται πίσω από τις προσόψεις των κτιρίων.
Πηγές: Official Athens Guide – Οι ιστορικές στοές της Αθήνας και Official Athens Guide – Η ιστορία των επιγραφών της πόλης. The Official Athens Guide +2
