Στην Αναξαγόρα 3–5, ένα κτίριο που κάποτε στέγαζε περιοδικά φιλοξενεί σήμερα δημιουργική εργασία. Η διαδρομή του αποκαλύπτει μια άλλη πλευρά της Αθήνας: εκείνη που βρίσκει καινούργιες χρήσεις στα κτίρια χωρίς να σβήνει το όνομά τους. Κάποιες διευθύνσεις της Αθήνας αλλάζουν χρήση, αλλά κρατούν την προηγούμενη ζωή τους στην επιγραφή. Το Ρομάντσο είναι μία από αυτές.
Στην οδό Αναξαγόρα, κοντά στην Ομόνοια, το όνομα παραπέμπει ακόμη στον κόσμο των περιοδικών. Το κτίριο χτίστηκε τη δεκαετία του 1940 και στέγασε το τυπογραφείο και τα γραφεία των περιοδικών «Ρομάντσο», «Πάνθεον» και «Βεντέτα». Εκεί όπου η εργασία οργανωνόταν γύρω από την παραγωγή εντύπων, σήμερα υπάρχει ένας χώρος πολιτισμού και δημιουργικών επιχειρήσεων. Η συνέχεια βρίσκεται σε κάτι απλό: το κτίριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για την παραγωγή ιδεών. Μόνο που οι ιδέες δεν χρειάζεται πια να καταλήξουν στο πιεστήριο.
Η Αθήνα πίσω από τα εξώφυλλα
Τα περιοδικά αποτελούν έναν ιδιαίτερο τρόπο να διαβάσεις το παρελθόν μιας πόλης. Στα εξώφυλλα, στις διαφημίσεις και στις σελίδες τους αποτυπώνονται επιθυμίες, πρότυπα, επαγγέλματα και καθημερινές συνήθειες. Πίσω από αυτά υπήρχαν διευθύνσεις εργασίας. Κτίρια όπου το περιεχόμενο αποκτούσε μορφή, όπου η εκδοτική δραστηριότητα είχε υλική υπόσταση και συγκεκριμένη θέση στον χάρτη.
Η Αναξαγόρα 3–5 ανήκει σε αυτή την Αθήνα. Το ενδιαφέρον της δεν εξαντλείται στην αρχιτεκτονική: βρίσκεται και στη μνήμη της εργασίας που συνδέθηκε με το κτίριο. Η διατήρηση του ονόματος «Ρομάντσο» αφήνει αυτή τη σύνδεση ορατή στη σημερινή του ταυτότητα
Από το τυπογραφείο στα γραφεία των δημιουργών
Η αποκατάσταση του κτιρίου πραγματοποιήθηκε το 2012–2013, από τους someOFnine και Flux office architecture. Ακολούθησε η επανάχρησή του ως χώρου πολιτισμού και δραστηριοποίησης νέων επιχειρήσεων. Σήμερα το Ρομάντσο διαθέτει γραφεία, στούντιο και κοινόχρηστες θέσεις εργασίας για επαγγελματίες των δημιουργικών κλάδων. Η λειτουργία του συνδυάζει την καθημερινή εργασία με πολιτιστικές δραστηριότητες και χώρους συνάντησης. Αυτό είναι το ουσιαστικό στοιχείο της μεταμόρφωσής του. Ένα παλιό επαγγελματικό κτίριο παραμένει τόπος εργασίας, αποκτώντας διαφορετικό περιεχόμενο. Το γραφείο, η συνάντηση και η συνεργασία γίνονται μέρος της δεύτερης ζωής του.
Για τον περαστικό, η πρόσοψη μπορεί να είναι η πρώτη γνωριμία. Για την ιστορία του κτιρίου, όμως, σημασία έχει ό,τι συνεχίζει να παράγεται πίσω της.
Η Ομόνοια μέσα από μια διεύθυνση
Η Ομόνοια συχνά περιγράφεται με μεγάλες, γενικές λέξεις. Η ιστορία ενός συγκεκριμένου κτιρίου επιτρέπει μια πιο προσεκτική ανάγνωση. Το Ρομάντσο δεν αρκεί για να εξηγήσει τις αλλαγές ολόκληρης της περιοχής. Προσφέρει όμως ένα χειροπιαστό παράδειγμα του πώς ένα υπάρχον κτίριο μπορεί να αποκτήσει νέο λόγο ύπαρξης. Αυτή είναι και η γοητεία του ως αθηναϊκής ιστορίας. Μας καλεί να κοιτάξουμε την πόλη μέσα από τις χρήσεις της: πού δούλευαν οι άνθρωποι, τι παρήγαν και τι μπορεί να στεγαστεί σήμερα στους ίδιους χώρους. Στην Αναξαγόρα, το παλιό όνομα παραμένει. Οι επόμενες ιστορίες γράφονται με διαφορετικά εργαλεία.
