Ο Κεντρικός Σιδηροδρομικός Σταθμός της Αθήνας, γνωστός ως Σταθμός Λαρίσης, ετοιμάζεται να περάσει στη σημαντικότερη φάση της ιστορίας του. Η ΓΑΙΑΟΣΕ κατέθεσε τους φακέλους πολεοδομικής ωρίμανσης για το εμβληματικό ακίνητο και παράλληλα δρομολογείται η αξιοποίηση του ιστορικού Σταθμού Πελοποννήσου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, πολυλειτουργικού σιδηροδρομικού τέρμιναλ, στα πρότυπα των μεγάλων ευρωπαϊκών σταθμών.
Νέος Σταθμός Λαρίσης: Από παλιός σιδηροδρομικός σταθμός σε ευρωπαϊκό κόμβο μεταφορών
Για πρώτη φορά μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δεν σχεδιάζει μια απλή ανακαίνιση του Κεντρικού Σιδηροδρομικού Σταθμού της Αθήνας, αλλά έναν συνολικό μετασχηματισμό του σε έναν σύγχρονο αστικό και συγκοινωνιακό κόμβο.
Ο στόχος είναι ο σταθμός να λειτουργεί όπως τα μεγάλα ευρωπαϊκά railway terminals, προσφέροντας στους επιβάτες πολύ περισσότερα από την εξυπηρέτηση των σιδηροδρομικών δρομολογίων.
Οι ταξιδιώτες θα έχουν στη διάθεσή τους:
* εμπορικά καταστήματα,
* χώρους εστίασης,
* καφέ και χώρους αναψυχής,
* υπηρεσίες εξυπηρέτησης επιβατών,
* χώρους φύλαξης αποσκευών,
* σύγχρονες αίθουσες αναμονής,
* αναβαθμισμένους δημόσιους χώρους.
Η φιλοσοφία του έργου προσομοιάζει περισσότερο σε ένα σύγχρονο αεροδρομιακό terminal παρά σε έναν παραδοσιακό ελληνικό σιδηροδρομικό σταθμό.
Πώς θα είναι ο νέος σταθμός
Οι πρώτες φωτορεαλιστικές απεικονίσεις αποτυπώνουν μια εντυπωσιακή αλλαγή.
Το ιστορικό κτίριο του σημερινού Σταθμού Λαρίσης διατηρείται και ανακαινίζεται πλήρως, διαφυλάσσοντας την αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία.
Παράλληλα, δημιουργείται ένα νέο υπερυψωμένο κτίριο πάνω από τις αποβάθρες, το οποίο θα αποτελεί τον βασικό χώρο υποδοχής των επιβατών.
Κυρίαρχα στοιχεία της αρχιτεκτονικής θα είναι:
* γυάλινες όψεις,
* μεταλλικές κατασκευές,
* βιομηχανικός σχεδιασμός,
* μεγάλοι ανοιχτοί χώροι,
* φυσικός φωτισμός.
Στην πρόσοψη του σταθμού θα δημιουργηθεί μια μεγάλη πλατεία, η οποία θα λειτουργεί ως η νέα «πύλη» εισόδου στον σιδηροδρομικό κόμβο της πρωτεύουσας.
Η νέα πεζογέφυρα θα ενώνει τις δύο πλευρές του σταθμού
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του σχεδιασμού είναι η νέα εσπλανάδα – πεζογέφυρα.
Η κατασκευή θα διασχίζει το νέο συγκρότημα πάνω από τις αποβάθρες, ενώ θα συνδέει λειτουργικά τις δύο πλευρές του σταθμού.
Από την πλευρά της οδού Κωνσταντινουπόλεως δημιουργείται μία νέα πλατεία δύο επιπέδων, από την οποία οι επιβάτες θα μπορούν να έχουν οπτική επαφή με τις αποβάθρες και τις αφίξεις των τρένων.
Ανακαίνιση και νέα ζωή για τον ιστορικό Σταθμό Πελοποννήσου
Το έργο δεν αφορά μόνο τον Σταθμό Λαρίσης.
Η ΓΑΙΑΟΣΕ προχωρά παράλληλα στην αξιοποίηση και του ιστορικού Σταθμού Πελοποννήσου, ενός από τα σημαντικότερα δείγματα σιδηροδρομικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.
Ο σχεδιασμός προβλέπει:
* πλήρη αποκατάσταση του διατηρητέου κτιρίου,
* προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς,
* νέες πολιτιστικές και αστικές χρήσεις,
* ένταξή του στο συνολικό συγκρότημα του νέου σιδηροδρομικού κόμβου.
Πολεοδομική ωρίμανση για τέσσερις μεγάλους σιδηροδρομικούς σταθμούς
Η ΓΑΙΑΟΣΕ κατέθεσε στη Γενική Γραμματεία Μεταφορών τους φακέλους:
* Ειδικών Πολεοδομικών Μελετών (ΕΠΜ),
* Στρατηγικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων,
* Μελετών Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων.
Οι μελέτες αφορούν τέσσερα εμβληματικά ακίνητα:
* Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών (Λαρίσης),
* Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό Πελοποννήσου,
* Σιδηροδρομικό Σταθμό Πειραιά,
* Νέο Επιβατικό Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα καθοριστούν για πρώτη φορά σαφείς χρήσεις γης και όροι δόμησης, ώστε τα έργα να αποκτήσουν πλήρη επενδυτική και θεσμική ωριμότητα.
Πότε θα ξεκινήσει το έργο
Το επόμενο βήμα είναι η δημόσια διαβούλευση των μελετών και η έκδοση των σχετικών Προεδρικών Διαταγμάτων.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει ο βασικός διαγωνισμός, ο οποίος εκτιμάται ότι θα προκηρυχθεί εντός του 2026.
Σύμφωνα με τον σημερινό σχεδιασμό:
* 2026: προκήρυξη του μεγάλου διαγωνισμού
* 2027: ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας και ωρίμανση
* 2028: έναρξη κατασκευής
* Αρχές της επόμενης δεκαετίας: παράδοση του νέου σταθμού
Παράλληλα εξετάζεται αν το έργο θα υλοποιηθεί μέσω παραχώρησης, ΣΔΙΤ ή άλλου επενδυτικού μοντέλου, με στόχο την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων.
Όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ΓΑΙΑΟΣΕ, Παναγιώτης Μπαλωμένος, για πρώτη φορά δημιουργείται ένα πλήρες θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, αντιμετωπίζοντας τους μεγάλους σταθμούς ως «ζωντανούς αστικούς οργανισμούς» με σημαντικό αποτύπωμα στις πόλεις και στην οικονομία.
Η αναμόρφωση του Σταθμού Λαρίσης αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα αστικής ανάπλασης και συγκοινωνιακών υποδομών της τελευταίας δεκαετίας. Εφόσον τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα, η Αθήνα θα αποκτήσει έναν σύγχρονο σιδηροδρομικό σταθμό ευρωπαϊκών προδιαγραφών, που θα αναβαθμίσει την εμπειρία των επιβατών, θα ενισχύσει τη διασύνδεση των μέσων μεταφοράς και θα αποτελέσει νέο σημείο αναφοράς για την πρωτεύουσα.
