Λίγα μέρη στην Αθήνα προσφέρουν τόσο έντονη αλλαγή σκηνικού σε τόσο μικρή απόσταση όσο τα Αναφιώτικα. Ένα τετράγωνο μακριά από τους πολυσύχναστους πεζόδρομους της Πλάκας, ο επισκέπτης βρίσκεται ξαφνικά σε έναν λαβύρινθο ασβεστωμένων σπιτιών, στενών καλντεριμιών και αυλών με γλάστρες, που θα μπορούσαν κάλλιστα να βρίσκονται σε κάποιο νησί των Κυκλάδων. Αναλύουμε την ιστορία της γειτονιάς και προτείνουμε τη βέλτιστη διαδρομή περιήγησης.
Η ιστορία μιας γειτονιάς-έκπληξης
Τα Αναφιώτικα χτίστηκαν μεταξύ 1861 και 1863 από κτίστες με καταγωγή από την Ανάφη, οι οποίοι είχαν κληθεί στη νεοσύστατη πρωτεύουσα για την ανέγερση των ανακτόρων του Όθωνα. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, εκμεταλλεύτηκαν έναν παλιό νόμο της οθωμανικής εποχής που όριζε πως ένα σπίτι το οποίο χτιζόταν από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου δεν μπορούσε να κατεδαφιστεί, και έχτισαν βιαστικά τα δικά τους σπίτια στο πρότυπο της νησιωτικής αρχιτεκτονικής της γενέτειράς τους, χωρίς επίσημη οικοδομική άδεια. Το αποτέλεσμα είναι μια γειτονιά χωρίς κανονικό πολεοδομικό σχέδιο, με σπίτια χτισμένα το ένα πάνω στο άλλο, ακολουθώντας τη φυσική κλίση του βράχου.
Η ιδανική διαδρομή περιήγησης
Η κύρια είσοδος από την οδό Στράτωνος οδηγεί σε ένα λαβύρινθο στενών, ανηφορικών δρομίσκων, πολλοί από τους οποίους δεν έχουν καν επίσημο όνομα. Μια δεύτερη είσοδος υπάρχει από την οδό Θεσπίδος, ψηλότερα προς την Ακρόπολη. Συνιστάται αργό βήμα —η γειτονιά δεν έχει προκαθορισμένη «σωστή» διαδρομή, και η απόλαυση βρίσκεται ακριβώς στο χάσιμο της κατεύθυνσης ανάμεσα στα στενά. Καθώς πρόκειται για κατοικημένη γειτονιά με μόνιμους κατοίκους, συνιστάται σεβασμός στην ιδιωτικότητα, αποφυγή δυνατών φωνών και φωτογράφισης μέσα σε ιδιωτικές αυλές χωρίς άδεια.
Οι δύο μικρές εκκλησίες της περιοχής
Στη διαδρομή συναντώνται δύο μικρές, ιστορικές εκκλησίες: ο Άγιος Γεώργιος του Βράχου, χτισμένος κυριολεκτικά πάνω σε φυσικό βράχο της Ακρόπολης, με μικροσκοπικό προαύλιο και εξαιρετική θέα προς την πόλη, και ο Άγιος Συμεών, μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της περιοχής. Και οι δύο αποτελούν σημεία αναφοράς για την τοπική θρησκευτική παράδοση της γειτονιάς και παραμένουν ενεργοί ενοριακοί ναοί μέχρι σήμερα, με μικρές γιορτές να διοργανώνονται στις ονομαστικές τους εορτές.
Η καθημερινή ζωή της γειτονιάς σήμερα
Παρά τη δημοφιλία της ανάμεσα σε επισκέπτες, τα Αναφιώτικα παραμένουν κατοικημένη γειτονιά με μόνιμους κατοίκους, πολλοί από τους οποίους διατηρούν οικογενειακή σύνδεση με τους αρχικούς κτίστες από την Ανάφη. Οι γλάστρες με λουλούδια, τα κρεμαστά κλήματα και οι μικρές ξύλινες πόρτες που συναντά κανείς σε κάθε γωνιά δεν είναι σκηνικό για τους επισκέπτες, αλλά μέρος της καθημερινής φροντίδας που δείχνουν οι κάτοικοι στα σπίτια τους.
Πρακτικές συμβουλές επίσκεψης
Η καλύτερη ώρα επίσκεψης είναι το πρωί, νωρίς, πριν αυξηθεί το πλήθος και η θερμοκρασία, ή το απόγευμα λίγο πριν το ηλιοβασίλεμα, όταν το φως χρωματίζει τα ασβεστωμένα τοιχώματα σε ζεστούς τόνους. Τα καλντερίμια είναι ανώμαλα και σε σημεία ολισθηρά, οπότε συνιστώνται αθλητικά ή πεζοπορικά υποδήματα αντί για σανδάλια. Δεν υπάρχουν καταστήματα ή καφέ μέσα στη γειτονιά —πρόκειται αμιγώς για κατοικημένο χώρο— οπότε οι επιλογές φαγητού και ποτού βρίσκονται στην περιφέρεια, προς την Πλάκα.
