Μετά από σαράντα χρόνια παρακμής, το ιστορικό εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας -Ομόνοια, Σταδίου, Πανεπιστημίου- μπαίνει σε τροχιά αναγέννησης, με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ επενδύσεων να αλλάζουν σταδιακά την ταυτότητα μιας περιοχής που για δεκαετίες ταυτίστηκε με εγκατάλειψη, κλειστά καταστήματα και κοινωνική υποβάθμιση.
Μια περιοχή που «έσβησε» για σαράντα χρόνια
Οι οδοί Σταδίου και Πανεπιστημίου υπήρξαν επί δεκαετίες η καρδιά της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της Αθήνας. Η φθορά τους δεν ήρθε ξαφνικά ούτε με την οικονομική κρίση της περασμένης δεκαετίας —τα πρώτα σημάδια εγκατάλειψης είχαν εμφανιστεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, με μια σειρά εμπρησμών σε πολυκαταστήματα που έδωσαν το έναυσμα για μια μακρά πορεία παρακμής. Ακολούθησαν λουκέτα, ερημωμένες στοές που μετατράπηκαν σε καταφύγια αστέγων, και μια πλήρης αλλαγή στη φυσιογνωμία της περιοχής, με αποκορύφωμα τα χρόνια των μνημονίων, όταν οι δρόμοι αυτοί έγιναν συχνά σκηνικό κοινωνικών συγκρούσεων.
Η πρώτη ανάκαμψη ξεκίνησε ήδη από το κομμάτι Συντάγματος έως Κλαυθμώνος, με την άνθηση του real estate και του τουρισμού στο κέντρο της πόλης. Τώρα, το στοίχημα μετατοπίζεται πιο βαθιά, προς Ομόνοια —μια περιοχή πολύ πιο δύσκολη, αλλά και πιο κρίσιμη για τη συνολική εικόνα της πρωτεύουσας.
Η Στοά Αρσακείου γίνεται το νέο food hall της Αθήνας
Το πιο φιλόδοξο εγχείρημα της περιοχής αφορά το ιστορικό Μέγαρο Αρσακείου, με τη Στοά που κάποτε φιλοξενούσε τον θρυλικό κινηματογράφο «Ορφέα» και το Θέατρο Τέχνης να ετοιμάζεται να ανοίξει ξανά τις πύλες της. Το σχέδιο, καρπός επένδυσης περίπου 40 εκατομμυρίων ευρώ από τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και την εταιρεία Legendary Foods, φιλοδοξεί να μετατρέψει τον χώρο σε πρώτο μεγάλο food hall της πόλης, με στόχο δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες ημερησίως — αρκετό ώστε να διεκδικήσει τη θέση της δεύτερης πιο δημοφιλούς στάσης για επισκέπτες μετά την Ακρόπολη. Στον χώρο των 13.000 τ.μ. προβλέπονται εννέα διαφορετικές εμπειρίες, από γαστρονομία και εκπαίδευση μέχρι εμπορικά καταστήματα διεθνών brands και δράσεις πολιτισμού.
Ξενοδοχειακή έκρηξη γύρω από την Ομόνοια
Την τελευταία πενταετία, η πλατεία Ομονοίας και τα γύρω τετράγωνα έχουν δεχτεί κύμα ξενοδοχειακών επενδύσεων, κυρίως από ξένους ομίλους. Νέες μονάδες έχουν ήδη ανοίξει σε πρώην εγκαταλειμμένα ή υποχρησιμοποιούμενα κτίρια — από παλιά γραφεία κομμάτων μέχρι ιστορικούς κινηματογράφους — ενώ μια ακόμη σημαντική εξέλιξη αφορά και την πιο «δύσκολη» πλευρά της περιοχής, γύρω από την Αγίου Κωνσταντίνου, όπου δρομολογείται η επαναλειτουργία ενός γνωστού ξενοδοχείου που είχε μείνει κλειστό για δύο δεκαετίες.
Παράλληλα, το γειτονικό Μέγαρο Σλήμαν στην Πανεπιστημίου — γνωστό στους παλιότερους Αθηναίους από τον κινηματογράφο και το εστιατόριο «Ιντεάλ» — περνά σε καθεστώς μακροχρόνιας διαχείρισης από επιχειρηματικό όμιλο, με επένδυση 36 εκατομμυρίων ευρώ που προβλέπει τη δημιουργία πολυτελούς ξενοδοχείου και τη διεύρυνση της πολιτιστικής χρήσης του κτιρίου.
Δημόσιοι χώροι, μνημεία και υποδομές μπαίνουν στο παιχνίδι
Η αλλαγή δεν είναι μόνο ιδιωτική. Η πλατεία γνωστή ως Πάρκο Δικαιοσύνης, που για χρόνια είχε εγκαταλειφθεί, περνά από φάση αποκατάστασης, ενώ το γειτονικό κτίριο του Παλαιού Εθνικού Τυπογραφείου —ένα από τα αρχαιότερα της σύγχρονης Αθήνας— αναμένεται να στεγάσει το Συμβούλιο της Επικρατείας, ολοκληρώνοντας έτσι ένα ενιαίο δημόσιο τοπόσημο στην καρδιά της πόλης.
Ταυτόχρονα, προχωρά η κατασκευή του νέου σταθμού «Ακαδημία» της υπό κατασκευή Γραμμής 4 του μετρό, ο οποίος θα συνδέεται με υπόγειο διάδρομο με τον σταθμό «Πανεπιστήμιο». Το έργο συνοδεύεται από ευρύτερη αναβάθμιση του δημόσιου χώρου γύρω από την Ακαδημία Αθηνών και την Εθνική Βιβλιοθήκη, αν και η πλήρης παράδοσή του τοποθετείται αρκετά χρόνια μπροστά.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί και η μεγάλη αναβάθμιση που ετοιμάζεται γύρω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με εγκεκριμένο πλέον πολεοδομικό σχέδιο που εκτείνεται μέχρι και την πλατεία Εξαρχείων, στοχεύοντας στη μεταμόρφωση μιας ολόκληρης υποβαθμισμένης συνοικίας.
Οι τράπεζες επιστρέφουν στο ιστορικό κέντρο
Ενδεικτικό της αλλαγής κλίματος είναι πως και τραπεζικοί όμιλοι επενδύουν ξανά στην περιοχή, δημιουργώντας νέα κεντρικά γραφεία και «campus» σε ανακαινισμένα ιστορικά κτίρια της Σταδίου, ενσωματώνοντας παράλληλα χώρους εστίασης, λιανικού εμπορίου και ακόμη και μουσειακές χρήσεις σε ιστορικά κτίρια που συνδέονται με σκοτεινές περιόδους της πόλης.
Το κενό που παραμένει
Παρά τη νέα δυναμική, αρκετά εμβληματικά κτίρια της περιοχής -πρώην ξενοδοχεία, καταστήματα και ένας ιστορικός κινηματογράφος- παραμένουν ακόμη κλειστά, θυμίζοντας πως η μετάβαση δεν είναι ούτε εύκολη ούτε γρήγορη. Η αναλογία ανάμεσα σε εγκαταλειμμένα και ανακαινισμένα κτίρια αλλάζει σταδιακά, αλλά η πλήρης «κάλυψη του χάσματος» ανάμεσα στο ήδη αναζωογονημένο τμήμα προς Σύνταγμα και την ακόμη προβληματική Ομόνοια παραμένει έργο πολλών χρόνων.
Τι σηματοδοτεί αυτή η αλλαγή
Το άθροισμα των επενδύσεων —ξενοδοχεία, food hall, τραπεζικά κτίρια, δημόσιοι χώροι και υποδομές μετρό— συνθέτει μια εικόνα σαφούς, αν και αργής, ανάκαμψης για μια περιοχή που θεωρούνταν έως πρόσφατα «χαμένη». Αν το εγχείρημα προχωρήσει όπως σχεδιάζεται, το ιστορικό εμπορικό κέντρο της Αθήνας ενδέχεται μέσα στην επόμενη δεκαετία να αποκτήσει ξανά τον ρόλο που είχε πριν από σαράντα χρόνια.
