Στο Γαλάτσι, ο εμβληματικός υδατόπυργος των εγκαταστάσεων επεξεργασίας νερού αποτελεί ένα ξεχωριστό ίχνος της ιστορίας της Αθήνας. Πίσω από τη χαρακτηριστική παρουσία του βρίσκεται μια λιγότερο γνωστή λειτουργία: ο πύργος συνδεόταν με τον καθαρισμό των φίλτρων που χρησιμοποιούνταν για τη διύλιση του νερού.
Η ιστορία του συναντά εκείνη της Μονάδας Επεξεργασίας Νερού Γαλατσίου, η οποία άρχισε να λειτουργεί τον Δεκέμβριο του 1931, αποτελώντας κομμάτι του εκσυγχρονισμού της ύδρευσης της Αθήνας και του Πειραιά.
Ο πύργος και η αντίστροφη πλύση των φίλτρων
Σε αρχειακό υλικό της ΕΥΔΑΠ, ο πύργος περιγράφεται ως εγκατάσταση με καθαρό νερό για την αντίστροφη πλύση των φίλτρων της παλαιάς μονάδας.
Η λειτουργία αυτή ήταν απαραίτητη για την απομάκρυνση των υλικών που συγκρατούσαν τα φίλτρα. Όπως εξηγεί το τεχνικό δελτίο της ΕΥΔΑΠ για το Γαλάτσι, τα ταχυδιυλιστήρια καθαρίζονται υδραυλικά, με το νερό να ακολουθεί αντίστροφη ροή. Έτσι, ο υδατόπυργος αποκτά μια συγκεκριμένη θέση στην ιστορία της εγκατάστασης: συνδέεται με τη συντήρηση του συστήματος καθαρισμού του νερού.
Από τη σύμβαση με την Ulen στη λειτουργία του 1931
Το 1925 η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε σύμβαση με την αμερικανική Ulen & Company για μεγάλα έργα ύδρευσης. Σε αυτά περιλαμβάνονταν το φράγμα του Μαραθώνα, η σήραγγα Μπογιατίου, τα διυλιστήρια Γαλατσίου και τα δίκτυα ύδρευσης Αθήνας και Πειραιά.
Τα έργα αυτά διαμόρφωσαν μια αλυσίδα υποδομών: από τη συγκέντρωση και τη μεταφορά του νερού έως την επεξεργασία και τη διανομή του στις δύο πόλεις. Μέσα σε αυτό το σύστημα, το Γαλάτσι ανέλαβε τον κρίσιμο ρόλο της επεξεργασίας του νερού πριν φτάσει στην κατανάλωση.
Οι καινοτομίες και οι επεκτάσεις
Σύμφωνα με την ΕΥΔΑΠ, η εγκατάσταση ξεκίνησε με δύο σημαντικές για την εποχή καινοτομίες: την απολύμανση με χλώριο και τη χρήση θειικού αργιλίου για την επιτάχυνση της διαύγασης.
Η μονάδα επεκτάθηκε το 1952 και το 1964. Σήμερα, η εταιρεία αναφέρει διυλιστική ικανότητα περίπου 540.000 κυβικών μέτρων ημερησίως και τροφοδοσία του κέντρου της Αθήνας και του Δήμου Πειραιά.
Ο υδατόπυργος δίνει μια ορατή μορφή σε αυτή την ιστορία υποδομών. Υπενθυμίζει ότι πίσω από την καθημερινή κίνηση μιας βρύσης βρίσκονται εγκαταστάσεις, τεχνογνωσία και έργα που συνόδευσαν την ανάπτυξη της πρωτεύουσας.
