Νέα δεδομένα διαμορφώνονται γύρω από την επόμενη φάση της στεγαστικής πολιτικής, καθώς το ενδεχόμενο ενός «Σπίτι μου 3» επανέρχεται δυναμικά στον δημόσιο διάλογο ενόψει των κυβερνητικών εξαγγελιών στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Το κρίσιμο, ωστόσο, για όσους ενδιαφέρονται να αγοράσουν πρώτη κατοικία είναι να διαχωριστούν τα δεδομένα από τα σενάρια: μέχρι σήμερα, 24 Αυγούστου, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα η έναρξη του «Σπίτι μου 3», ούτε έχουν οριστικοποιηθεί οι δικαιούχοι, τα εισοδηματικά και ηλικιακά όρια, τα χαρακτηριστικά των ακινήτων ή το ανώτατο ύψος χρηματοδότησης.
Υπάρχει όμως σαφής πολιτική ένδειξη ότι ένα νέο εργαλείο στεγαστικής χρηματοδότησης εξετάζεται. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη δηλώσει τον Μάιο ότι η κυβέρνηση εργάζεται προς την κατεύθυνση ενός ακόμη αντίστοιχου προγράμματος, εφόσον υπάρχουν οι οικονομικές δυνατότητες.
Τις τελευταίες ημέρες, ενόψει ΔΕΘ, το σενάριο επανέρχεται ακόμη ισχυρότερα. Σύγχρονα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ένα νέο «Σπίτι μου» συγκαταλέγεται στις παρεμβάσεις που εξετάζονται για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Το γαλλικό μοντέλο που βρίσκεται στο τραπέζι
Το στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή συζήτηση από μια απλή επανάληψη των προηγούμενων προγραμμάτων είναι το μοντέλο χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα ρεπορτάζ, εξετάζεται ένα σύστημα που αντλεί στοιχεία από το γαλλικό Prêt à Taux Zéro (PTZ), δηλαδή ένα χρηματοδοτικό εργαλείο για την απόκτηση κύριας κατοικίας στο οποίο μέρος της χρηματοδότησης μπορεί να παρέχεται με μηδενικό επιτόκιο, ανάλογα με συγκεκριμένα κριτήρια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί πως το ελληνικό πρόγραμμα θα αντιγράψει αυτούσιο το γαλλικό PTZ.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη λογική του: να μειωθεί το πραγματικό κόστος χρηματοδότησης της πρώτης κατοικίας και να δημιουργηθεί ένα εργαλείο που ενδεχομένως θα μπορεί να λειτουργήσει με μεγαλύτερη διάρκεια από τους προηγούμενους κύκλους.
Τι εξετάζεται για τους δικαιούχους
Ένα ακόμη βασικό ζήτημα είναι εάν το νέο πρόγραμμα θα διευρύνει την περίμετρο των πολιτών που μπορούν να χρηματοδοτηθούν.
Τα τελευταία ρεπορτάζ κάνουν λόγο για ενδεχόμενα ευρύτερα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, με στόχο να συμπεριληφθούν περισσότερα νοικοκυριά που δυσκολεύονται να αποκτήσουν κατοικία με ένα συμβατικό στεγαστικό δάνειο.
Και εδώ, όμως, απαιτείται προσοχή: κανένα συγκεκριμένο εισοδηματικό ή ηλικιακό όριο δεν πρέπει ακόμη να θεωρείται οριστικό.
Το ίδιο ισχύει για πληροφορίες σχετικά με:
- το ανώτατο ποσό του δανείου,
- το ποσοστό της αγοράς που θα χρηματοδοτείται,
- την απαιτούμενη ίδια συμμετοχή,
- την ηλικία του επιλέξιμου ακινήτου,
- τη μέγιστη αξία κατοικίας,
- τα τετραγωνικά μέτρα,
- τα εισοδηματικά κριτήρια,
- τη διάρκεια και το επιτόκιο του δανείου.
Γιατί χρειάζονται αλλαγές σε σχέση με τα προηγούμενα «Σπίτι μου»
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει περισσότερη χρηματοδότηση, αλλά αν θα υπάρχουν αρκετά κατάλληλα σπίτια στην αγορά.
Ένα από τα προβλήματα που αναδείχθηκαν στους προηγούμενους κύκλους ήταν η δυσκολία εξεύρεσης κατοικιών που να ανταποκρίνονται ταυτόχρονα στις προϋποθέσεις του προγράμματος και στις οικονομικές δυνατότητες των δικαιούχων.
Η αγορά έχει ήδη επισημάνει ότι ένα τρίτο πρόγραμμα θα πρέπει να αντιμετωπίσει περιορισμούς όπως η παλαιότητα των επιλέξιμων ακινήτων και να διευρύνει την πραγματική προσφορά κατοικιών.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην Αθήνα και την Αττική, όπου οι υψηλές τιμές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις πραγματικές επιλογές ενός δικαιούχου ακόμη και όταν έχει εξασφαλίσει ευνοϊκή χρηματοδότηση.
Το πρόβλημα των κλειστών κατοικιών
Η κυβέρνηση έχει συνδέσει τη στεγαστική πολιτική και με την ανάγκη να επιστρέψει στην αγορά μεγαλύτερο μέρος του ανενεργού οικιστικού αποθέματος.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επισημάνει ότι χρειάζονται ισχυρότερα κίνητρα ώστε να ανοίξουν κλειστά διαμερίσματα, συνδέοντας την αύξηση της προσφοράς με την προσπάθεια συγκράτησης των τιμών και των ενοικίων.
Επομένως, η επόμενη στεγαστική παρέμβαση δεν αναμένεται να κριθεί μόνο από το πόσα φθηνότερα δάνεια θα δοθούν.
Θα κριθεί και από το εάν θα αυξηθούν τα σπίτια που είναι πραγματικά διαθέσιμα προς αγορά ή μακροχρόνια μίσθωση.
