Το ενδιαφέρον για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» είναι μεγάλο, όμως τα μέχρι σήμερα στοιχεία δημιουργούν ένα κρίσιμο ερώτημα για την αποτελεσματικότητά του ως εργαλείου αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος.

Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, οι αιτήσεις για ένταξη ακινήτων είχαν ξεπεράσει τις 150.000, ενώ περισσότερα από 77.000 ακίνητα είχαν κριθεί επιλέξιμα. 

Ωστόσο, μόλις περίπου ένα στα δέκα επιλέξιμα ακίνητα αφορούσε κλειστή κατοικία. 

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος είναι ακριβώς η αξιοποίηση του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος και η επιστροφή κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά.

Οι τρεις αριθμοί που αποτυπώνουν την εικόνα

150.000+ αιτήσεις → 77.000+ επιλέξιμα ακίνητα → περίπου 10% κλειστές κατοικίες

Η εικόνα δείχνει ότι το πρόγραμμα πέτυχε να κινητοποιήσει μεγάλο αριθμό ιδιοκτητών, αλλά το τμήμα που αφορά τα πραγματικά κλειστά σπίτια παραμένει περιορισμένο.

Με απλή αναγωγή, το 10% των 77.000 αντιστοιχεί σε τάξη μεγέθους περίπου 7.700 ακινήτων. Πρόκειται για ενδεικτικό υπολογισμό και όχι για επίσημα δημοσιευμένο απόλυτο αριθμό κλειστών κατοικιών.

Γιατί έχει σημασία πόσα από τα σπίτια είναι κλειστά

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια φαινομενικά αντιφατική κατάσταση: την ώρα που η προσφορά προσιτής κατοικίας προς ενοικίαση είναι περιορισμένη, σημαντικός αριθμός κατοικιών παραμένει εκτός αγοράς.

Το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρει ότι η διεύρυνση των κριτηρίων για τις κλειστές κατοικίες έγινε με στόχο να αξιοποιηθεί μεγαλύτερο μέρος του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος και να επανέλθουν ανενεργά σπίτια στην αγορά. 

Επομένως, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσοι ενδιαφέρθηκαν για την επιδότηση, αλλά πόσα σπίτια που σήμερα παραμένουν πραγματικά ανενεργά θα καταλήξουν τελικά ξανά διαθέσιμα προς ενοικίαση.

Έως 31 Αυγούστου για τα κλειστά ακίνητα

Για τους ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών υπάρχει πλέον συγκεκριμένο χρονικό όριο.

Η δυνατότητα έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας παρατάθηκε έως και τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 αποκλειστικά για τα κλειστά ακίνητα.

Για τις ανοικτές κατοικίες η αντίστοιχη προθεσμία είχε λήξει στις 31 Ιουλίου. 

Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του προγράμματος ή μέσω gov.gr. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει δεύτερο στάδιο, κατά το οποίο οι κάτοχοι της βεβαίωσης θα υποβάλουν σε άλλη ηλεκτρονική πλατφόρμα την αίτηση χρηματοδότησης των εργασιών. 

Πλατφόρμα «Ανακαίνιση Κατοικίας»⁠

Τι άλλαξε για να μπουν περισσότερα κλειστά σπίτια

Η αρχική συμμετοχή των κλειστών κατοικιών οδήγησε την κυβέρνηση σε διεύρυνση των κριτηρίων επιλεξιμότητας τον Ιούλιο.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το ποσοστό ιδιοκτησίας.

Για τις κλειστές κατοικίες, το ελάχιστο ποσοστό πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας μειώθηκε από 50% σε 20%. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν πλέον να ενταχθούν περισσότεροι συνιδιοκτήτες ακινήτων, εφόσον πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις. 

Άλλαξε επίσης ο τρόπος με τον οποίο εξετάζεται η κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, ώστε να αποδεικνύεται ότι ένα σπίτι ήταν ουσιαστικά ανενεργό.

Το ανώτατο όριο αυξήθηκε στα 100 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025, ενώ για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία αίτησης εξετάζεται αναλογικά η καταγεγραμμένη κατανάλωση. 

Έως 36.000 ευρώ η ενίσχυση

Το οικονομικό κίνητρο είναι σημαντικό.

Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως και τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο και, ανάλογα με την περίπτωση, να καλύψει έως και 95% των επιλέξιμων δαπανών ανακαίνισης. 

Σε αντίθεση με προγράμματα που επικεντρώνονταν κυρίως στην ενεργειακή αναβάθμιση, εδώ μπορούν να ενταχθούν ευρύτερες παρεμβάσεις ανακαίνισης, όπως εργασίες σε δάπεδα, κουζίνες, μπάνια και βαψίματα. 

Για έναν ιδιοκτήτη παλαιού διαμερίσματος που παραμένει κλειστό επειδή απαιτεί σημαντικές εργασίες προτού μπορέσει να ενοικιαστεί, αυτή είναι και η βασική λογική του προγράμματος: δημόσια ενίσχυση για την αποκατάσταση του ακινήτου με αντάλλαγμα την επιστροφή του στην αγορά κατοικίας.

Το «αντάλλαγμα» για τον ιδιοκτήτη

Η υψηλή επιδότηση συνοδεύεται, ωστόσο, από σημαντικές δεσμεύσεις για τα κλειστά ακίνητα.

Το πλαίσιο προβλέπει πενταετή δέσμευση για αποκλειστική διάθεση σε μακροχρόνια μίσθωση, «κλειδωμένο» ενοίκιο για τα πρώτα τρία χρόνια και απαγόρευση διάθεσης του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση. 

Αυτές οι υποχρεώσεις είναι κρίσιμες για όποιον εξετάζει την ένταξη.

Δεν πρόκειται, δηλαδή, απλώς για μια επιδότηση ανακαίνισης ενός ιδιωτικού ακινήτου. Για το κλειστό σπίτι, η ενίσχυση συνδέεται με συγκεκριμένη υποχρέωση επαναφοράς του στη μακροχρόνια στεγαστική αγορά.

Γιατί μόλις 1 στα 10;

Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο ερώτημα.

Παρά το ύψος της επιδότησης, μόλις περίπου ένα στα δέκα επιλέξιμα ακίνητα ήταν κλειστό. Οι όροι μακροχρόνιας διάθεσης και περιορισμού του ενοικίου αποτελούν μία πιθανή εξήγηση, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή επίσημα στοιχεία που να αποδεικνύουν ποιος παράγοντας αποθαρρύνει περισσότερο τους ιδιοκτήτες.

Υπάρχουν και άλλες πιθανές δυσκολίες: συνιδιοκτησίες, κληρονομικές εκκρεμότητες, κόστος εργασιών πάνω από την επιδότηση, πολεοδομικά ζητήματα ή απροθυμία ανάληψης πολυετούς δέσμευσης.

Συνεπώς, το «1 στα 10» δεν αρκεί από μόνο του για το συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα απέτυχε. Αποτελεί όμως ένα ισχυρό πρώτο δείκτη ότι η κινητοποίηση του πραγματικά ανενεργού αποθέματος είναι δυσκολότερη από τη γενικότερη κινητοποίηση ιδιοκτητών για ανακαίνιση.