Ο Ανδρέας Φατούρος δουλεύει με ίνες, νερό και καλούπια, μετατρέποντας λινά και βαμβακερά υφάσματα σε χειροποίητο χαρτί. Στην Κολοκοτρώνη, μια μικρή δημιουργική εστία δίνει χώρο στις τέχνες του βιβλίου — και έναν ακόμη λόγο να κοιτάξουμε την Αθήνα πέρα από τις συνηθισμένες διαδρομές της. Ένα παλιό ύφασμα μπορεί να έχει ακόμη πολλές σελίδες μπροστά του.
Στη Δάφνη, ο Ανδρέας Φατούρος ασχολείται με μια μεταμόρφωση που δύσκολα υποψιάζεται κανείς κοιτάζοντας ένα κομμάτι λινό ή βαμβάκι: οι ίνες του μπορούν να γίνουν η πρώτη ύλη για ένα καινούργιο φύλλο χαρτιού. Η διαδικασία περνά από την προετοιμασία του υφάσματος, την πολτοποίηση και τα καλούπια χαρτοποιίας. Ένα καθημερινό υλικό αποκτά διαφορετική μορφή και δυνατότητες.
Η ιστορία έχει συγκεκριμένη αθηναϊκή διεύθυνση: Κολοκοτρώνη 16. Εκεί βρίσκεται το Triton & Shell – Paper Art Hub, ένας μη κερδοσκοπικός πολιτιστικός και ερευνητικός οργανισμός που άνοιξε το 2025, με αντικείμενο το χαρτί, το βιβλίο και τις τέχνες τους.
Ο άνθρωπος που φροντίζει τις παλιές σελίδες και φτιάχνει καινούργιες
Ο Ανδρέας Φατούρος είναι καλλιτέχνης του χαρτιού, συντηρητής βιβλίων και αρχείων και ιδρυτής του Triton & Shell. Η δουλειά του περιλαμβάνει καλλιτεχνικά βιβλία και γλυπτικές μορφές βιβλίου, με φυσικά και απροσδόκητα υλικά.
Αυτή η συνύπαρξη συντήρησης και δημιουργίας προσφέρει το πιο ενδιαφέρον σημείο της διαδρομής του. Από τη μία υπάρχει η φροντίδα ενός αντικειμένου που έχει ήδη ιστορία. Από την άλλη, η κατασκευή ενός νέου υλικού, πάνω στο οποίο μια ιστορία μπορεί να αρχίσει. Στον ίδιο χώρο στεγάζεται το A Book Tailor Lab, το επαγγελματικό εργαστήριο συντήρησης και καλλιτεχνικό ατελιέ του. Πρόκειται για διακριτή δραστηριότητα από τον πολιτιστικό οργανισμό, με εργασίες συντήρησης έργων σε χαρτί, βιβλίων και αρχειακού υλικού. Οι δύο λειτουργίες μοιράζονται γνώση και εξοπλισμό.
Πριν γίνει σελίδα, ήταν ύφασμα
Η κατασκευή χειροποίητου χαρτιού κάνει ορατά όσα συνήθως προσπερνάμε σε ένα έτοιμο φύλλο: την προέλευση της ίνας, την επεξεργασία της, τον σχηματισμό και το στέγνωμα. Στο εργαστήριο της Δάφνης, η διαδικασία περιλαμβάνει προετοιμασία των ινών, παραγωγή χαρτοπολτού, σχηματισμό φύλλων με καλούπια, πίεση, ξήρανση και επιφανειακή επεξεργασία. Δοκιμάζονται επίσης διαφορετικοί πολτοί και τεχνικές που συνδέουν τη χαρτοποιία με την εικαστική δημιουργία. Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την αλλαγή του βλέμματος. Το χαρτί παύει να είναι ένα αυτονόητο, ουδέτερο υπόστρωμα. Αποκτά υφή, δομή και χαρακτήρα. Μπορεί να συμμετέχει στο έργο όσο και το σχέδιο ή το κείμενο που θα δεχτεί.
Τα εργαλεία έχουν κι αυτά βιογραφία
Στον χώρο συνυπάρχουν ιστορικός και σύγχρονος εξοπλισμός: εργαλεία επεξεργασίας ινών, καλούπια, πρέσες και μέσα βιβλιοδεσίας. Μέρος τους έχει συγκεντρωθεί από εργαστήρια και επαγγελματίες διαφορετικών χωρών και περιόδων.
Η συλλογή δεν περιορίζεται στην παρουσίαση αντικειμένων. Όπου η κατάστασή τους το επιτρέπει, η χρήση παλαιότερων εργαλείων βοηθά στην κατανόηση των τεχνικών που αντιπροσωπεύουν. Η γνώση περνά μέσα από την πράξη: πώς λειτουργεί ένα εργαλείο, τι επιτρέπει στο υλικό, τι απαιτεί από το χέρι. Αυτό δίνει στη συγκεκριμένη αθηναϊκή ιστορία το βάθος της. Δεν αφορά μόνο όμορφα χειροποίητα αντικείμενα. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο μια τεχνική παραμένει διαθέσιμη για τους επόμενους δημιουργούς.
Μια διαφορετική δημιουργική διεύθυνση στην Αθήνα
Η Δάφνη αποκτά εδώ έναν χώρο όπου η συλλογή, η έρευνα, η εκπαίδευση και η εργαστηριακή δουλειά συναντιούνται. Το Triton & Shell φέρνει γύρω από το χαρτί ανθρώπους της τέχνης, της συντήρησης, της έρευνας και της εκπαίδευσης.
Για μια πόλη, τέτοιες διευθύνσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Προσθέτουν μικρές, συγκεκριμένες διαδρομές στον πολιτιστικό της χάρτη: έναν δημιουργό, ένα εργαστήριο, ένα υλικό που αξίζει να γνωρίσεις από κοντά. Στην Κολοκοτρώνη 16, η επόμενη σελίδα μπορεί πράγματι να αρχίζει από ένα παλιό ύφασμα.
