Υπάρχουν φαγητά που δεν χρειάζονται πολλά για να γεμίσουν το κυριακάτικο τραπέζι. Ο γαύρος πλακί είναι ένα από αυτά: ψάρι, πατάτες, κρεμμύδι, λεμόνι, ελαιόλαδο και μυρωδικά, όλα σε ένα ταψί.
Και αυτή την Κυριακή υπάρχει ένας επιπλέον λόγος να τον ξαναβάλουμε στο οικογενειακό μενού. Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στις 2 Οκτωβρίου καταγράφει μέση λιανική τιμή γαύρου περίπου €5,30/κιλό, έναντι €1,86/κιλό στην πρώτη πώληση. Πρόκειται για μέσο στοιχείο της έρευνας και όχι για σημερινή ενιαία τιμή σε όλα τα ιχθυοπωλεία.
Η συνταγή με μια ματιά
Μερίδες: 6
Προετοιμασία: 25–30 λεπτά
Ψήσιμο: περίπου 55–65 λεπτά συνολικά
Δυσκολία: Εύκολη
Εκτιμώμενο κόστος: περίπου €14–18 το ταψί / €2,35–3 ανά μερίδα, πριν από επιτόπια τιμοληψία της 4/10. Η εκτίμηση πρέπει να παρουσιαστεί ως εύρος και όχι ως σημερινή τιμή καλαθιού.
Υλικά
- 1,2 κιλά φρέσκος γαύρος, καθαρισμένος
- 1,2 κιλά πατάτες
- 2 μεγάλα ξερά κρεμμύδια
- 2 σκελίδες σκόρδο
- 2 λεμόνια
- 100 ml εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
- 100 ml νερό
- 1 μικρό ματσάκι μαϊντανός
- 1 κ.γ. ξερή ρίγανη
- αλάτι
- φρεσκοτριμμένο πιπέρι
Προαιρετικά: 1 κ.σ. κάπαρη, εφόσον θέλουμε πιο έντονο αλμυρό χαρακτήρα.
Πώς το φτιάχνουμε
1. Ξεκινάμε από τις πατάτες. Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 200°C. Κόβουμε τις πατάτες σε λεπτές φέτες ή κυδωνάτες, ώστε να προλάβουν να ψηθούν πριν μπει το ψάρι.
2. Στήνουμε την πρώτη στρώση. Απλώνουμε στο ταψί τις πατάτες, τα κρεμμύδια σε λεπτές φέτες και το σκόρδο. Προσθέτουμε περίπου τα 2/3 του ελαιόλαδου, το νερό, τον χυμό ενός λεμονιού, ρίγανη, λίγο αλάτι και πιπέρι.
3. Προψήνουμε. Ψήνουμε για περίπου 35–40 λεπτά, ανακατεύοντας μία φορά. Οι πατάτες πρέπει να έχουν αρχίσει να μαλακώνουν και να παίρνουν χρώμα στις άκρες.
4. Τότε μπαίνει ο γαύρος. Απλώνουμε τα ψάρια πάνω από τις πατάτες σε μία σχετικά ομοιόμορφη στρώση. Προσθέτουμε το υπόλοιπο ελαιόλαδο, λίγο ακόμη λεμόνι και τον ψιλοκομμένο μαϊντανό.
5. Ξανά στον φούρνο. Ψήνουμε περίπου 15–20 λεπτά ακόμη. Δεν βάζουμε τον γαύρο από την αρχή: μέχρι να γίνουν οι πατάτες, το μικρό ψάρι θα έχει στεγνώσει.
6. Ελέγχουμε το ψάρι. Η ασφαλής εσωτερική θερμοκρασία για ψάρια είναι 63°C (145°F). Χωρίς θερμόμετρο, η σάρκα πρέπει να έχει γίνει αδιαφανής και να χωρίζεται εύκολα.
Αφήνουμε το ταψί 5 λεπτά πριν το σερβίρισμα και προσθέτουμε φρέσκο λεμόνι.
Γιατί λειτουργεί η συνταγή
Το κρίσιμο σημείο είναι η διαφορά χρόνου ψησίματος. Η πατάτα χρειάζεται πολλαπλάσιο χρόνο από τον γαύρο. Γι’ αυτό το ταψί στήνεται σε δύο φάσεις.
Το λεμόνι και το κρεμμύδι ισορροπούν τη λιπαρότητα του ψαριού, ενώ οι πατάτες απορροφούν τους χυμούς του γαύρου στο τελευταίο στάδιο. Έτσι έχουμε ένα πραγματικό κυρίως πιάτο και όχι απλώς ψητό ψάρι με συνοδευτικό.
Τι βάζουμε δίπλα
Δεν χρειάζεται δεύτερο βαρύ συνοδευτικό. Ταιριάζει μια σαλάτα με λάχανο, καρότο και μαϊντανό, με απλό λαδολέμονο. Είναι εποχική, τραγανή και δημιουργεί αντίθεση με τις μαλακές πατάτες του ταψιού.
Προετοιμασία από πριν
Οι πατάτες και τα κρεμμύδια μπορούν να κοπούν λίγο πριν το ψήσιμο. Τον γαύρο τον κρατάμε στο ψυγείο και τον βγάζουμε μόνο όταν πλησιάζει η ώρα να μπει στο ταψί.
Για την ασφάλεια των τροφίμων κρατάμε το ωμό ψάρι χωριστά από τρόφιμα που θα καταναλωθούν χωρίς περαιτέρω μαγείρεμα και χρησιμοποιούμε καθαρά σκεύη και επιφάνειες.
Αν περισσέψει
Δεν αφήνουμε το ταψί όλο το απόγευμα στο τραπέζι. Τα μαγειρεμένα τρόφιμα πρέπει να μπουν στο ψυγείο εντός δύο ωρών από την παρασκευή τους, σύμφωνα με τον ΕΦΕΤ.
Για το συγκεκριμένο πιάτο θα προτιμούσα τα περισσεύματα την επόμενη ημέρα και όχι επαναλαμβανόμενα ζεστάματα. Μια πρακτική λύση είναι να αφαιρέσουμε τα ψαράκια από τις πατάτες και να τα χρησιμοποιήσουμε κρύα ή ελαφρά ζεσταμένα σε σαλάτα με πατάτα, μαϊντανό, κρεμμύδι και λεμόνι.
Shopping list
Ιχθυοπωλείο: 1,2 κιλά γαύρος.
Μανάβικο: 1,2 κιλά πατάτες, 2 κρεμμύδια, 1 σκόρδο, 2 λεμόνια, μαϊντανός.
Ντουλάπι: ελαιόλαδο, ρίγανη, αλάτι, πιπέρι και προαιρετικά κάπαρη.
Το βασικό πιάτο είναι ήδη χαμηλού κόστους. Δεν χρειάζεται να «φουσκώσουμε» την ποσότητα του ψαριού. Για έξι άτομα, 1–1,2 κιλά γαύρου μαζί με 1,2–1,4 κιλά πατάτες δημιουργούν επαρκές οικογενειακό ταψί.
Με βάση τη μέση λιανική τιμή €5,30/κιλό που αναφέρει η νέα έρευνα, τα 1,2 κιλά γαύρου αντιστοιχούν θεωρητικά σε περίπου €6,36. Αυτό όμως δεν αποτελεί σημερινή τιμοληψία αθηναϊκού ιχθυοπωλείου.
