Ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνουμε επιστρέφοντας από τη λαϊκή ή το μανάβικο είναι να τακτοποιήσουμε φρούτα, λαχανικά και μυρωδικά. Και κάπου εκεί εμφανίζεται ένα πρακτικό ερώτημα: χρειάζεται μόνο νερό ή πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κάτι περισσότερο για να τα καθαρίσουμε;
Η βασική οδηγία της FDA για τον ασφαλή χειρισμό φρούτων και λαχανικών είναι σαφής: τα φρέσκα προϊόντα πλένονται σχολαστικά κάτω από τρεχούμενο νερό πριν από την προετοιμασία ή την κατανάλωσή τους. Δεν συνιστάται η χρήση σαπουνιού, απορρυπαντικού ή εμπορικού καθαριστικού φρούτων και λαχανικών.
Και υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: το πλύσιμο μειώνει τους μικροοργανισμούς που ενδέχεται να υπάρχουν στην επιφάνεια, αλλά δεν τους εξαλείφει όλους.
Όχι, λοιπόν, σαπούνι στα λαχανικά
Το σαπούνι είναι απαραίτητο για τα χέρια μας. Δεν ισχύει το ίδιο για τα τρόφιμα.
Η FDA εξηγεί ότι τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πορώδη και σαπούνι ή οικιακά απορρυπαντικά μπορεί να απορροφηθούν από το προϊόν παρά το ξέπλυμα. Για τον ίδιο λόγο δεν συνιστά ούτε τα εμπορικά «produce washes» ως αναγκαίο βήμα οικιακού καθαρισμού.
Ο απλός κανόνας είναι:
Σαπούνι στα χέρια — τρεχούμενο νερό στα φρούτα και τα λαχανικά.
Πριν αρχίσουμε: πλένουμε τα χέρια
Το σωστό πλύσιμο ξεκινά πριν ακουμπήσουμε το τρόφιμο.
Πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι και ζεστό νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα πριν και μετά την προετοιμασία φρέσκων προϊόντων. Καθαρίζουμε επίσης επιφάνειες, μαχαίρια και επιφάνειες κοπής που θα χρησιμοποιήσουμε.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διασταυρούμενη επιμόλυνση: λαχανικά που πρόκειται να καταναλωθούν ωμά δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με ωμό κρέας, πουλερικά ή θαλασσινά ούτε με άπλυτα σκεύη που χρησιμοποιήθηκαν γι’ αυτά.
Πώς πλένουμε ντομάτες, πιπεριές και κολοκύθια
Τα κρατάμε κάτω από τρεχούμενο πόσιμο νερό και τρίβουμε απαλά την επιφάνειά τους με τα χέρια.
Δεν χρειάζεται σαπούνι, απορρυπαντικό ή άλλο καθαριστικό διάλυμα.
Μετά το πλύσιμο, τα στεγνώνουμε με καθαρή πετσέτα ή χαρτί κουζίνας. Σύμφωνα με την FDA, το στέγνωμα μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω μείωση βακτηρίων που ενδέχεται να παραμένουν στην επιφάνεια.
Καρότα, αγγούρια και πεπόνι: εδώ βοηθά η βούρτσα
Στα σκληρά προϊόντα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια καθαρή βούρτσα λαχανικών.
Η FDA αναφέρει χαρακτηριστικά πεπόνια και αγγούρια. Σε σχετική οδηγία περιλαμβάνει στα προϊόντα με σκληρή ή τραχιά επιφάνεια και τα καρότα.
Η βούρτσα χρησιμοποιείται κάτω από τρεχούμενο νερό και πρέπει φυσικά να είναι καθαρή.
Δεν χρειάζεται υπερβολική πίεση ούτε κάποια χημική ουσία.
«Αφού θα το ξεφλουδίσω, γιατί να το πλύνω;»
Επειδή το μαχαίρι μπορεί να μεταφέρει ό,τι βρίσκεται στην εξωτερική επιφάνεια προς το εσωτερικό.
Γι’ αυτό πλένουμε ακόμη και φρούτα και λαχανικά των οποίων δεν πρόκειται να φάμε τη φλούδα. Η FDA συστήνει το πλύσιμο πριν από το ξεφλούδισμα ή το κόψιμο ώστε χώμα και μικροοργανισμοί να μη μεταφερθούν με το μαχαίρι στο βρώσιμο μέρος.
Ο κανόνας αφορά, για παράδειγμα, πεπόνια και άλλα προϊόντα με φλούδα που αφαιρούμε.
Τι κάνουμε με μαρούλι και λάχανο
Στα φυλλώδη λαχανικά αφαιρούμε πρώτα τα εξωτερικά φύλλα που δεν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε.
Η FDA ειδικά για μαρούλι και λάχανο συστήνει την αφαίρεση των εξωτερικών φύλλων και στη συνέχεια εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας του ξεπλύματος κάτω από τρεχούμενο νερό.
Αφήνουμε το νερό να περάσει ανάμεσα στα φύλλα και κατόπιν στεγνώνουμε καλά — ιδανικά με salad spinner ή καθαρή πετσέτα.
Και τα μυρωδικά;
Μαϊντανός, άνηθος, δυόσμος και άλλα φρέσκα μυρωδικά αντιμετωπίζονται ως φρέσκα προϊόντα: πλένονται σχολαστικά με τρεχούμενο νερό πριν χρησιμοποιηθούν.
Επειδή συγκρατούν αρκετή υγρασία ανάμεσα στα φύλλα τους, το καλό στέγνωμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο πριν από τη χρήση ή οποιαδήποτε περαιτέρω αποθήκευση.
Δεν τα μουλιάζουμε σε σαπουνόνερο και δεν χρησιμοποιούμε απορρυπαντικό.
Τι γίνεται με τις έτοιμες σαλάτες που γράφουν «πλυμένη»;
Εδώ χρειάζεται να κοιτάξουμε τη συσκευασία.
Αν ένα συσκευασμένο προϊόν αναγράφεται ως «pre-washed» ή «ready-to-eat», η FDA αναφέρει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς νέο πλύσιμο. Αν παρ’ όλα αυτά επιλέξουμε να το ξαναπλύνουμε, πρέπει να προσέξουμε ώστε να μην έρθει σε επαφή με ακάθαρτες επιφάνειες ή σκεύη και δημιουργήσουμε εμείς νέα επιμόλυνση.
Με άλλα λόγια, περισσότερο πλύσιμο δεν σημαίνει αυτομάτως περισσότερη ασφάλεια.
Κόβουμε τα χτυπημένα σημεία
Ένα μικρό χτύπημα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πρέπει να πετάξουμε ολόκληρο το προϊόν.
Η FDA συστήνει να κόβουμε και να απομακρύνουμε τα χτυπημένα ή κατεστραμμένα σημεία πριν από την προετοιμασία ή την κατανάλωση. Αν όμως το προϊόν φαίνεται σάπιο, απορρίπτεται.
Αυτό είναι διαφορετικό από την προσπάθεια να «διασώσουμε» ένα εμφανώς αλλοιωμένο τρόφιμο.
Να χρησιμοποιήσουμε ξίδι ή μαγειρική σόδα;
Για το βασικό οικιακό πλύσιμο δεν χρειάζεται να προσθέσουμε ξίδι ή μαγειρική σόδα για να ακολουθήσουμε την επίσημη οδηγία ασφαλούς χειρισμού. Η σύσταση της FDA είναι τρεχούμενο νερό, τρίψιμο με τα χέρια και, στα σκληρά προϊόντα, καθαρή βούρτσα.
Κυρίως, δεν πρέπει να δημιουργούμε την εντύπωση ότι οποιαδήποτε οικιακή μέθοδος «αποστειρώνει» τα λαχανικά. Το πλύσιμο μπορεί να μειώσει τη μικροβιακή επιβάρυνση· δεν αποτελεί αποστείρωση.
Τα πλένουμε όλα την Κυριακή για ολόκληρη την εβδομάδα;
Εδώ δεν υπάρχει ένας σωστός κανόνας για κάθε φρούτο, λαχανικό και μυρωδικό.
Η FDA συστήνει το σχολαστικό πλύσιμο πριν από την προετοιμασία ή την κατανάλωση και την ψύξη των ευπαθών προϊόντων —όπως φράουλες, μαρούλι, μυρωδικά και μανιτάρια— στους 4,4°C (40°F) ή χαμηλότερα.
