Τι μπορεί να συνδέει ένα μικρό προϊστορικό γυναικείο ειδώλιο, σκαλισμένο πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια, με ένα τεράστιο, γυαλιστερό γλυπτό του Jeff Koons; Περισσότερα απ’ όσα φαντάζεται κανείς.
Στο Μέγαρο Σταθάτου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, η έκθεση «Jeff Koons: “Αφροδίτη” του Lespugue» φέρνει απέναντι δύο κόσμους που μοιάζουν να μην έχουν τίποτα κοινό. Από τη μία, η παλαιολιθική τέχνη. Από την άλλη, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους καλλιτέχνες της σύγχρονης εποχής. Και ανάμεσά τους περίπου 40.000 χρόνια ανθρώπινης ανάγκης να αποδώσει το σώμα, την επιθυμία, τη γονιμότητα και την ίδια την ιδέα της μορφής. Το σημαντικό για αυτό το Σαββατοκύριακο είναι απλό: η έκθεση ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026.
Μια «Αφροδίτη» από χαυλιόδοντα μαμούθ
Στην αφετηρία της έκθεσης βρίσκεται η περίφημη Αφροδίτη του Lespugue, ένα προϊστορικό ειδώλιο που έχει ηλικία περίπου 28.000 ετών και ήταν σκαλισμένο σε χαυλιόδοντα μαμούθ. Η γυναικεία μορφή της, με τις έντονα αφαιρετικές καμπύλες, έγινε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα παλαιολιθικής τέχνης. Χιλιάδες χρόνια αργότερα, αυτή ακριβώς η μορφή έδωσε στον Jeff Koons την αφετηρία για ένα εντελώς διαφορετικό έργο. Τη Balloon Venus Lespugue (Orange).
Ένα μνημειακό γλυπτό από ανακλαστικό ανοξείδωτο ατσάλι, κατασκευασμένο μεταξύ 2013 και 2019, που παρουσιάζεται στην Αθήνα από τη συλλογή Homem Sonnabend. Σύμφωνα με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, είναι η πρώτη δημόσια παρουσίαση του συγκεκριμένου έργου. Η σύγκρουση των δύο εικόνων είναι σχεδόν ολόκληρη η εμπειρία της έκθεσης.
Ένα αντικείμενο που γεννήθηκε σε μια εποχή χωρίς πόλεις, μουσεία ή γραπτή ιστορία συναντά ένα γλυπτό με βιομηχανική επιφάνεια, τέλεια αντανάκλαση και αισθητική που ανήκει ξεκάθαρα στον 21ο αιώνα. Και όμως, το περίγραμμα παραμένει σχεδόν αναγνωρίσιμο.
Το έργο αλλάζει όταν πλησιάζεις
Η Balloon Venus έχει ένα χαρακτηριστικό που δύσκολα μεταφέρεται σε φωτογραφία. Σε βάζει μέσα στο ίδιο το έργο. Η επιφάνειά της λειτουργεί σαν καθρέφτης. Αντανακλά τον χώρο, τα υπόλοιπα αντικείμενα και τον ίδιο τον επισκέπτη. Το Μουσείο έχει επισημάνει ότι αυτή η αντανάκλαση αποτελεί μέρος του τρόπου με τον οποίο ο Koons επεξεργάζεται την αντίθεση ανάμεσα στην αρχέγονη μορφή και τη σύγχρονη τεχνολογία, ανάμεσα στην ελαφρότητα που υποδηλώνει ένα «μπαλόνι» και τη μονιμότητα του ατσαλιού. Κάπως έτσι, ένα έργο εμπνευσμένο από την προϊστορία καταλήγει να περιλαμβάνει το πρόσωπο εκείνου που στέκεται μπροστά του σήμερα.
Δέκα ακόμη «Αφροδίτες»
Η Balloon Venus δεν παρουσιάζεται μόνη της. Γύρω της βρίσκονται δέκα παλαιολιθικές “Αφροδίτες”, μέσα από πιστοποιημένα αντίγραφα των πρωτότυπων ειδωλίων που φυλάσσονται σε μεγάλα ευρωπαϊκά μουσεία. Οι μορφές αυτές βοηθούν τον επισκέπτη να δει πώς η απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος μεταβάλλεται, επαναλαμβάνεται και επιστρέφει μέσα στους αιώνες. Και ξαφνικά η έκθεση παύει να είναι απλώς «μία έκθεση Jeff Koons». Γίνεται μια μικρή διαδρομή πάνω σε ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: Γιατί ο άνθρωπος φτιάχνει εικόνες του ίδιου του σώματός του εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια; Αυτό είναι ίσως το καλύτερο στοιχείο της συγκεκριμένης έκθεσης. Δεν χρειάζεται να είσαι ήδη fan του Koons.
Δεν χρειάζεται καν να έχεις ισχυρή σχέση με τη σύγχρονη τέχνη. Η έκθεση έχει ένα πολύ καθαρό αφηγηματικό νήμα που επιτρέπει στον επισκέπτη να καταλάβει τι κοιτάζει και γιατί δύο αντικείμενα που απέχουν χιλιάδες χρόνια μπορούν να βρεθούν στον ίδιο χώρο. Και αυτό την κάνει καλή επιλογή ακόμη και για κάποιον που συνήθως αποφεύγει τις «δύσκολες» εικαστικές εκθέσεις.
Το καλύτερο Σαββατιάτικο σενάριο
Αν τη βάλεις στο πρόγραμμα του Σαββάτου, δεν χρειάζεται να της αφιερώσεις ολόκληρη την ημέρα. Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης λειτουργεί το Σάββατο 10:00–17:00, με τελευταία είσοδο 15 λεπτά πριν από το κλείσιμο. Η έκθεση παρουσιάζεται στο Μέγαρο Σταθάτου, Βασιλίσσης Σοφίας & Ηροδότου 1.
Το εισιτήριο για την έκθεση κοστίζει €10, ενώ το μειωμένο είναι €7. Υπάρχει επίσης συνδυαστικό εισιτήριο με τις μόνιμες συλλογές του Μουσείου στα €16, μειωμένο €10. Παιδιά έως 18 ετών, άτομα με αναπηρία και συνοδός, άνεργοι με ενεργή κάρτα ανεργίας και ορισμένες ακόμη κατηγορίες έχουν ελεύθερη είσοδο σύμφωνα με την επίσημη πολιτική του Μουσείου.
Το Cycladic Café λειτουργεί επίσης το Σάββατο 10:00–17:00 και μπορεί να γίνει το δεύτερο μέρος της επίσκεψης χωρίς να χρειάζεται εισιτήριο για την είσοδο στο café.
Χρήσιμες πληροφορίες
Τι: Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue
Πού: Μέγαρο Σταθάτου – Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Βασ. Σοφίας & Ηροδότου 1
Έως: Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026
Σάββατο 26/9: 10:00–17:00
Κυριακή 27/9: 11:00–17:00
Τελευταία είσοδος: 15 λεπτά πριν το κλείσιμο
Εισιτήριο έκθεσης: €10
Μειωμένο: €7
Combo με μόνιμες εκθέσεις: €16 / μειωμένο €10
Μετρό: Ευαγγελισμός ή Σύνταγμα
Προσβασιμότητα: το Μουσείο δηλώνει πρόσβαση για άτομα με αναπηρία/μειωμένη κινητικότητα.
