Το Pharos είναι ένα από τα πρώτα επτά «εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης» (AI Factories) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κεντρικό πυρήνα τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο». Δεν παράγει προϊόντα με τη συμβατική έννοια, αλλά υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και τεχνική υποστήριξη προς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημόσιους φορείς — με στόχο να λύσει ακριβώς το πρόβλημα που εμποδίζει τις περισσότερες ελληνικές startups να αναπτύξουν σοβαρές εφαρμογές ΤΝ: την έλλειψη πρόσβασης σε ισχυρή, οικονομικά προσιτή υπολογιστική υποδομή.

Τι είναι, στην πράξη, ένα AI Factory

Ένα AI Factory είναι, στην ουσία, ένα εξειδικευμένο κέντρο δεδομένων που λειτουργεί σαν κοινόχρηστη υποδομή υψηλών επιδόσεων. Αντί κάθε εταιρεία ή ερευνητική ομάδα να χτίζει τη δική της (και ακριβή) υπολογιστική ισχύ για να εκπαιδεύσει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, το Pharos προσφέρει πρόσβαση σε κοινή υποδομή, μαζί με σύνολα δεδομένων, αλγορίθμους, έτοιμα εργαλεία και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Ποιος «τρέχει» το Pharos

Πίσω από το έργο βρίσκεται μια εθνική κοινοπραξία με συντονιστή το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ/GRNET), φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» και το Υπερταμείο/Growthfund, σε συνεργασία με την Ειδική Γραμματεία Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της κυβέρνησης. Νομικά, λειτουργεί ως ανώνυμη εταιρεία με έδρα το τεχνολογικό πάρκο του «Δημόκριτου» στην Αγία Παρασκευή.

Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος»: η καρδιά του συστήματος

Ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής Δαίδαλος θα λειτουργήσει ως η υπολογιστική πλατφόρμα του AI Factory Pharos, προσφέροντας συνολική υπολογιστική ισχύ 89 Petaflops, με σημαντικό μέρος της δεσμευμένο αποκλειστικά για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 30 εκατομμύρια ευρώ, μισό από το πρόγραμμα EuroHPC της ΕΕ και μισό από εθνικούς πόρους.

Μια σημαντική διευκρίνιση για όποιον σκέφτεται τη γεωγραφία της υπόθεσης: το φυσικό hardware του Δαίδαλου εγκαθίσταται στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ, όχι στην Αθήνα ή στην Αγία Παρασκευή. Η εταιρεία Pharos έχει την έδρα της στον Δημόκριτο, αλλά η υπολογιστική «καρδιά» του συστήματος βρίσκεται νοτιοανατολικά, στο Λαύριο. Πρόκειται δηλαδή για ένα δίκτυο θεσμών σε διαφορετικά σημεία της Αττικής, όχι για έναν ενιαίο «καμπό» σε μία μόνο τοποθεσία.

Ποιες υπηρεσίες προσφέρει πραγματικά

Σύμφωνα με την περιγραφή του έργου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος AI Factories, το Pharos οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς πυλώνες:

• Υποστήριξη αξιόπιστων υπηρεσιών ΤΝ: επιστημονική καθοδήγηση και συμβουλευτική ώστε οι εφαρμογές να συμμορφώνονται με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act).
• Επιχειρηματική υποστήριξη καινοτομίας: βοήθεια σε ανάπτυξη, άντληση κεφαλαίων, προβολή και δικτύωση για επιχειρήσεις που θέλουν να μεγαλώσουν.
• Front Desk: ένα ενιαίο σημείο επαφής μεταξύ χρηστών (επιχειρήσεων, ερευνητών, δημόσιων φορέων) και των υπηρεσιών του Factory.
• Πρόσβαση σε υποδομή: αποθήκευση δεδομένων, πρόσβαση σε πλατφόρμα, ροές εργασίας, υποστήριξη σε εκπαίδευση μοντέλων και εργαλεία ανάπτυξης.

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα του πώς λειτουργεί στην πράξη: μια ελληνική startup υγείας που θέλει να φτιάξει εργαλείο ΤΝ ιεράρχησης ακτινογραφιών συνήθως σκοντάφτει σε τρία εμπόδια — δεν έχει αρκετά ποιοτικά δεδομένα, δεν μπορεί να τα διαχειριστεί με ασφάλεια/συμμόρφωση, και δεν αντέχει το κόστος υπολογιστικής ισχύος για εκπαίδευση και δοκιμές. Το Pharos στοχεύει να λύσει και τα τρία, προσφέροντας οργανωμένο «service layer» και πρόσβαση στον Δαίδαλο για γρήγορους κύκλους εκπαίδευσης που αλλιώς θα κόστιζαν πολύ περισσότερο σε εμπορικό cloud.

Τι σημαίνει για την πόλη ως ερευνητικό/επιχειρηματικό hub

Η ύπαρξη του Pharos δίνει στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας ένα συγκεκριμένο, θεσμικό σημείο αναφοράς για όποιον θέλει να επενδύσει ή να αναπτύξει εφαρμογές ΤΝ στην Ελλάδα — κάτι πιο απτό από μια γενική πολιτική συζήτηση περί «εθνικού κέντρου». Ταυτόχρονα, όμως, η φυσική του υπόσταση είναι διαμοιρασμένη σε δύο διαφορετικά σημεία: η εταιρεία έχει την έδρα της στο τεχνολογικό πάρκο του Δημόκριτου, στην Αγία Παρασκευή, ενώ η υπολογιστική «καρδιά» του συστήματος — ο υπερυπολογιστής Δαίδαλος — εγκαθίσταται στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ, αρκετά χιλιόμετρα νοτιοανατολικά. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται (τουλάχιστον προς το παρόν) για ένα ενιαίο «τεχνολογικό πάρκο» που θα συγκεντρώσει γραφεία, ερευνητές και επενδυτές σε ένα σημείο — κάτι που θα άλλαζε πιο άμεσα τη ζήτηση ακινήτων σε μία συγκεκριμένη γειτονιά. Πρόκειται μάλλον για δίκτυο υποδομής διάσπαρτο σε δύο πόλους παρά για έναν ενιαίο γεωγραφικό πόλο, τουλάχιστον στη σημερινή του μορφή.