Η κλιματική αλλαγή και η συχνότερη εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών αναδεικνύουν ένα φαινόμενο που επηρεάζει καθημερινά εκατομμύρια κατοίκους των πόλεων: την αστική θερμική νησίδα. Σύμφωνα με τη μονάδα Meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι πυκνοδομημένες περιοχές λειτουργούν σαν «παγίδες θερμότητας», διατηρώντας υψηλότερες θερμοκρασίες ακόμη και μετά τη δύση του ηλίου, γεγονός που επιβαρύνει την υγεία, την ποιότητα ζωής και την κατανάλωση ενέργειας.

Τι είναι η αστική θερμική νησίδα

Η αστική θερμική νησίδα είναι το φαινόμενο κατά το οποίο οι πόλεις εμφανίζουν αισθητά υψηλότερες θερμοκρασίες από τις γειτονικές αγροτικές ή φυσικές περιοχές.

Η διαφορά αυτή γίνεται περισσότερο αισθητή τις βραδινές και νυχτερινές ώρες, όταν το σκυρόδεμα, η άσφαλτος και τα κτίρια συνεχίζουν να αποδίδουν τη θερμότητα που απορρόφησαν κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα, παρουσιάζουν έντονα αυτό το φαινόμενο, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους παρατεταμένου καύσωνα.

Γιατί οι πόλεις υπερθερμαίνονται

Η μονάδα Meteo.gr εξηγεί ότι η υπερθέρμανση των αστικών περιοχών οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων:

* Η άσφαλτος και το σκυρόδεμα απορροφούν μεγάλες ποσότητες ηλιακής ακτινοβολίας.
* Η περιορισμένη βλάστηση μειώνει τη φυσική σκίαση και την εξάτμιση που δροσίζει το περιβάλλον.
* Τα πυκνά κτίρια περιορίζουν την κυκλοφορία του αέρα.
* Η θερμότητα παγιδεύεται μέσα στον αστικό ιστό.
* Τα οχήματα, τα κλιματιστικά, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες προσθέτουν επιπλέον θερμικό φορτίο.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός ιδιαίτερου μικροκλίματος, με σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τις γύρω περιοχές.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Η αυξημένη θερμοκρασία στις πόλεις δεν αποτελεί μόνο ζήτημα άνεσης αλλά και δημόσιας υγείας.

Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν:

* ηλικιωμένοι,
* βρέφη και μικρά παιδιά,
* άτομα με χρόνια νοσήματα,
* εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους,
* άτομα που δεν διαθέτουν πρόσβαση σε κλιματιζόμενους ή δροσερούς χώρους.

Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες αυξάνει την πιθανότητα θερμικής εξάντλησης, θερμοπληξίας αλλά και επιδείνωσης καρδιαγγειακών και αναπνευστικών προβλημάτων.

Πώς μπορεί να περιοριστεί το φαινόμενο

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση της αστικής θερμικής νησίδας απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται:

* αύξηση των χώρων πρασίνου,
* δενδροφυτεύσεις,
* δημιουργία σκιασμένων δημόσιων χώρων,
* χρήση ψυχρών υλικών σε δρόμους και κτίρια,
* πράσινες στέγες,
* βελτίωση του φυσικού αερισμού των γειτονιών,
* περιορισμός της θερμότητας που παράγεται από τις μεταφορές και τις ενεργοβόρες εγκαταστάσεις.

Η σημασία της σωστής ενημέρωσης

Η ενημερωτική δράση του Meteo.gr πραγματοποιείται στο πλαίσιο συνεργασίας για την καλύτερη επικοινωνία των κλιματικών κινδύνων προς το ελληνόφωνο κοινό.

Στόχος είναι η παροχή αξιόπιστης και εύληπτης πληροφόρησης, ώστε οι πολίτες να μπορούν να λαμβάνουν έγκαιρα μέτρα προστασίας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα και να ενισχύεται η ανθεκτικότητα των πόλεων.

***Τα ενημερωτικά γραφικά που συνοδεύουν την καμπάνια προέρχονται από το United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR) και έχουν αποδοθεί στα ελληνικά από το Meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.