Μία από τις πιο καινοτόμες, δημόσιες πρωτοβουλίες τέχνης στα τέλη του 20ού αιώνα ήταν η ίδρυση της City Walls Inc. από μια ομάδα avant-garde καλλιτεχνών της Νέας Υόρκης που ήθελαν να ζωντανέψουν τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της πόλης δημιουργώντας πολύχρωμες τοιχογραφίες στις πλευρές μεγάλων κτιρίων.
Ανάμεσά τους βρισκόταν ο Ελληνοαμερικανός καλλιτέχνης Νάσος Δάφνης (1914-2010), που δούλεψε στο Lower Manhattan όταν η πρωτοποριακή καλλιτεχνική σκηνή του Soho μόλις άρχισε να αναδύεται. Εκείνες οι ιστορικές τοιχογραφίες έπαιξαν ζωτικό ρόλο στη μεταμόρφωση της περιοχής «καθιστώντας την ένα από τα πιο φιλόξενα μέρη για επίσκεψη», σύμφωνα με τον ιστορικό τέχνης Πολ Λάστερ.
Αυτό θα θέλαμε να συμβεί και στην Αθήνα με την επικείμενη μεταφορά της τοιχογραφίας του Δάφνη «Αριθμός 1» του 1969. Μιλώντας με την Κατερίνα Κοσκινά, δρα Ιστορίας Τέχνης και μέχρι πρότινος σύμβουλο για τον πολιτισμό του δημάρχου Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη, πληροφορούμαστε ότι τα αναλυτικά προσχέδια του συγκεκριμένου έργου θα δοθούν σε Ελληνα γραφίστα έτσι ώστε να εκτελέσει την τοιχογραφία σε κεντρικό σημείο της πόλης, αφού δοθεί η άδεια από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Η τοιχογραφία θα έχει διαστάσεις περίπου 15χ15 μέτρων και ουσιαστικά αποδίδει τιμή σε έναν από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της ελληνικής διασποράς και έναν από τους πατέρες της σύγχρονης τέχνης στον δημόσιο χώρο.
Ποιος ήταν όμως ο καλλιτέχνης με έργα στα πιο σημαντικά αμερικανικά μουσεία αλλά και σε ελληνικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές; Η εικαστική έκθεση «Νάσος Δάφνης, City Walls: Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα 1969-2023», την οποία συνεπιμελείται η κ. Κοσκινά μαζί με τον Ρισάρ Τετενζέ, πρόεδρο του Nassos Daphnis Estate, έχει σκοπό αφενός να υπενθυμίσει το έργο του δημιουργού και αφετέρου να τον συστήσει στο νεότερο κοινό. Παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα εννέα πρωτότυπα έργα της σειράς City Walls, που φιλοτέχνησε την περίοδο της αναζωπύρωσης της καλλιτεχνικής σκηνής στη Νέα Υόρκη, ταυτόχρονα με το άνοιγμά της στον δημόσιο χώρο στα τέλη της δεκαετίας του ’60.
Με τον δικό του τρόπο μάς συστήνει τον καλλιτέχνη ο γιος του, Ντεμέτρι Ντάφνι: «Αυτό που θαύμαζα στον πατέρα μου ήταν η αφοσίωσή του στην τελειότητα. Η αναζήτησή του για το απόλυτο ήταν αμείλικτη και απαιτητική. Η ευαισθησία και η συμπόνια του ενσωματώθηκαν στη δυναμική γεωμετρική τέχνη του. Τον αποκαλούσα χαϊδευτικά όχι Σπαρτιάτη πολεμιστή, αλλά Σπαρτιάτη καλλιτέχνη!», λέει ο ίδιος στην «Κ».
Ο 16χρονος έφηβος από τις Κροκεές που μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, έμαθε αγγλικά σε νυχτερινό σχολείο, εργάστηκε σε ανθοπωλείο και άρχισε να ζωγραφίζει χωρίς να έχει καλλιτεχνική εκπαίδευση. Το 1958 γνώρισε τον σημαντικό έμπορο τέχνης Λέο Καστέλι και εξέθεσε για πρώτη φορά στην γκαλερί του το 1959. Τη δεκαετία του 1960 ο Δάφνης πειραματίστηκε με νέα υλικά, όπως το χρωματιστό πλεξιγκλάς, δημιουργώντας τρισδιάστατα γλυπτά μέσα από τη σύνθεση επίπεδων γεωμετρικών κατασκευών, ενώ παράλληλα συνέχισε να ζωγραφίζει. Ελεγε για τον εαυτό του «είμαι Σπαρτιάτης κι αυτό δεν αλλάζει», θέλοντας έτσι να δηλώσει ότι δεν μπορούσε παρά να λακωνίζει, δηλαδή να δημιουργεί έργα λιτά και ακριβή.
«Νάσος Δάφνης, City Walls: Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα 1969-2023», Κέντρο Τεχνών, στο Πάρκο Ελευθερίας. Εως 3/12.
Πηγή: Μάρως Βασιλειάδου / ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
