Ο Λόφος Φιλοπάππου, γνωστός και ως Λόφος των Μουσών, προσφέρει μία από τις καλύτερες θέες της Αθήνας χωρίς το πλήθος των πιο τουριστικών σημείων. Πρόκειται για έναν από τους τρεις λόφους —μαζί με την Πνύκα και τον λόφο των Νυμφών— που σχηματίζουν έναν ενιαίο αρχαιολογικό και φυσικό χώρο απέναντι από την Ακρόπολη, με ιστορία που εκτείνεται από την κλασική αρχαιότητα μέχρι τον 20ό αιώνα. Αναλύουμε προσβάσεις, μονοπάτια και τα σημεία που δεν πρέπει να παραλείψετε.
Πώς φτάνετε και από πού ξεκινάτε
Η κύρια είσοδος βρίσκεται στην οδό Διονυσίου Αρεοπαγίτου, ακριβώς απέναντι από το Μουσείο Ακρόπολης και σε απόσταση λίγων λεπτών από τον ομώνυμο σταθμό μετρό. Μια δεύτερη, εξίσου βολική πρόσβαση υπάρχει από την πλευρά του Θησείου, μέσω της οδού Αποστόλου Παύλου, ιδανική για όσους θέλουν να συνδυάσουν τη βόλτα με επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού ή στη γειτονιά του Θησείου. Μια τρίτη, λιγότερο γνωστή είσοδος βρίσκεται στη Λαγουμιτζή, στο Κουκάκι, για όσους ξεκινούν από τη νότια πλευρά. Τα μονοπάτια είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους χωμάτινα, με ήπια κλίση, και προσβάσιμα με απλά αθλητικά παπούτσια· η πλήρης ανάβαση από οποιαδήποτε είσοδο διαρκεί περίπου 20-25 λεπτά με άνετο ρυθμό.
Το μνημείο του Φιλοπάππου και τα σημεία θέας
Στην κορυφή δεσπόζει το ταφικό μνημείο του Γαΐου Ιούλιου Αντίοχου Φιλοπάππου, Ρωμαίου συγκλητικού ελληνικής καταγωγής, χτισμένο γύρω στο 116 μ.Χ. Από εκεί, η θέα καλύπτει ολόκληρη την Ακρόπολη από αντικρινή οπτική γωνία —μία από τις πιο φωτογραφημένες λήψεις του βράχου— καθώς και τον Πειραιά, τον Σαρωνικό και, τις καθαρές μέρες, μέχρι την Αίγινα. Κατά μήκος της ανάβασης, σκόρπιες πέτρινες εξέδρες και φυσικοί βραχώδεις σχηματισμοί προσφέρουν επιπλέον σημεία στάσης, πολλά από τα οποία παραμένουν σχετικά άγνωστα στο ευρύ κοινό και προσφέρουν πιο «ιδιωτική» εμπειρία θέας σε σχέση με την πολυσύχναστη κορυφή.
Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου Λομπαρδιάρη
Στα μισά περίπου της ανάβασης βρίσκεται ο μικρός ναός του Αγίου Δημητρίου Λομπαρδιάρη, αναστηλωμένος τη δεκαετία του 1950 από τον αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη. Η χαρακτηριστική πλακόστρωση γύρω από την εκκλησία, φτιαγμένη από ανακυκλωμένα υλικά και θραύσματα μαρμάρου σε ακανόνιστα σχέδια, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα δείγματα ελληνικής μοντερνιστικής αρχιτεκτονικής τοπίου και αποτελεί από μόνη της αξιοθέατο, ανεξάρτητα από τον θρησκευτικό χαρακτήρα του χώρου.
Η Πνύκα και ο λόφος των Νυμφών
Λίγα μέτρα βορειότερα από τον κύριο λόφο βρίσκεται η Πνύκα, ο χώρος όπου συνεδρίαζε η αρχαία αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου —το σημείο όπου γεννήθηκε ουσιαστικά η άμεση δημοκρατία. Ο βραχώδης εξώστης της Πνύκας προσφέρει εξίσου εντυπωσιακή θέα προς την Ακρόπολη, ιδανική για το ηλιοβασίλεμα, ενώ ο κοντινός λόφος των Νυμφών φιλοξενεί σήμερα το κτίριο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, χτισμένο τον 19ο αιώνα.
Πρακτικές συμβουλές επίσκεψης
Ο χώρος δεν διαθέτει σκιά σε όλο του το μήκος, οπότε τους καλοκαιρινούς μήνες συνιστάται επίσκεψη νωρίς το πρωί ή τις απογευματινές ώρες πριν το ηλιοβασίλεμα. Δεν υπάρχει φωτισμός σε όλα τα μονοπάτια, γεγονός που καθιστά την κάθοδο μετά τη δύση απαιτητική για όσους δεν γνωρίζουν καλά τον χώρο. Η είσοδος είναι ελεύθερη και δωρεάν όλο το εικοσιτετράωρο, χωρίς εισιτήριο ή περιορισμούς ωραρίου.
