Το Σάββατο 13 Ιουνίου ολοκληρώθηκε στην Πλατεία Συντάγματος το 22ο Athens Pride, με μουσικές και καλλιτεχνικές δράσεις και τη συμμετοχή γνωστών performers, μουσικών και stand-up comedians. Πρόκειται για έναν θεσμό με βαθιές ιστορικές ρίζες: οι πρώτες εκδηλώσεις Pride καθιερώθηκαν στα τέλη Ιουνίου του 1970 σε αμερικανικές πόλεις, ως φόρος τιμής στην εξέγερση του 1969 στο gay bar «Stonewall Inn» της Νέας Υόρκης, όταν θαμώνες αντιστάθηκαν σε μια αστυνομική έφοδο. Έκτοτε εξελίχθηκε σε παγκόσμιο θεσμό.
Από την Κλαυθμώνος στο Σύνταγμα
Στην Ελλάδα το Athens Pride διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 2005, στην Πλατεία Κλαυθμώνος, προκαλώντας τότε έντονες αντιδράσεις, κυρίως από συντηρητικούς και θρησκευτικούς κύκλους. Δύο δεκαετίες αργότερα, η εικόνα της κοινωνίας έχει αλλάξει: η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι μεγαλύτερη από ποτέ, και η δημόσια έκφραση μισαλλόδοξων απόψεων έχει γίνει κοινωνικά λιγότερο ανεκτή.
Παραδόξως, όμως, την ίδια στιγμή ο ίδιος ο θεσμός του Pride μοιάζει να χάνει μέρος της δυναμικής του. Πριν από έξι ή επτά χρόνια, η παρέλαση ξεκινούσε μπροστά από τη Βουλή και κατέληγε στην Ομόνοια, με πλήθος κόσμου, φτερά και πολύχρωμες στολές. Τα τελευταία χρόνια οι εορτασμοί ολοένα και συρρικνώνονται.
Το παράδειγμα της εμπορευματοποίησης
Διεθνώς, η μεγαλύτερη κριτική που δέχεται το Pride αφορά την εμπορευματοποίησή του. Σε μεγάλες παρελάσεις, όπως αυτή της Νέας Υόρκης, οι λαμπερές εμφανίσεις διάσημων καλλιτεχνών και τα εταιρικά «άρματα» συχνά λειτουργούν περισσότερο ως διαφημιστική βιτρίνα για προϊόντα και brands, παρά ως φόρος τιμής σε μια ιστορικά καταπιεσμένη κοινότητα — μια κοινότητα που, ας μην ξεχνάμε, αντιμετώπιζε νομικούς αποκλεισμούς στις ΗΠΑ μέχρι πρόσφατα, με τους τελευταίους σχετικούς νόμους να καταργούνται μόλις το 2003.
Στην Αθήνα, ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι η εμπορευματοποίηση. Είναι μάλλον το αντίθετο: η ορατότητα. Όσο η λεγόμενη «woke» κουλτούρα ήταν στο προσκήνιο στη Δύση, η συμπερίληψη και τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα έπαιρναν μεγαλύτερο δημόσιο χώρο. Καθώς το διεθνές «κλίμα» μετατοπίστηκε, η θεματική αυτή άρχισε σταδιακά να υποχωρεί — και το Pride δεν φαίνεται να συγκεντρώνει πλέον την ίδια προσοχή από την πολιτεία.
Μια πιο «αθόρυβη» διοργάνωση
Χαρακτηριστικό της φετινής χρονιάς είναι ότι η παρέλαση δεν πραγματοποιήθηκε επί της Πανεπιστημίου, αλλά οι εκδηλώσεις περιορίστηκαν στο Σύνταγμα, με στημένες σκηνές για τις μουσικές εμφανίσεις. Το αποτέλεσμα ήταν μια εικόνα που, για τον περαστικό, δεν διέφερε δραματικά από ένα οποιοδήποτε πολυσύχναστο Σαββατόβραδο στην πλατεία.
Ένα ερώτημα που μένει
Το Athens Pride ίσως να μην έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική παράδοση. Σε έναν ιδανικό κόσμο, άλλωστε, δεν θα χρειαζόταν καμία ξεχωριστή γιορτή για να αναγνωριστεί ότι, ανεξάρτητα από σεξουαλικό προσανατολισμό, είμαστε όλοι άνθρωποι και πολίτες με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Όσο όμως οι προκαταλήψεις δεν έχουν εκλείψει, αξίζει να θυμόμαστε τη διαδρομή και τα βήματα που έχουν γίνει εδώ και δεκαετίες — ώστε αυτή η πρόοδος να μην αφήνεται στο έλεος των εκάστοτε «τάσεων» και των πολιτικών της κάθε εποχής.
