Σαράντα έξι ημέρες μετά τη μεγάλη πυρκαγιά της 31ης Ιουλίου, η εικόνα στο Πόρτο Γερμενό αλλάζει ξανά. Αυτή τη φορά όχι εξαιτίας της φωτιάς, αλλά από τα συνεργεία που έχουν ανέβει στις καμένες πλαγιές πάνω από τον οικισμό.
Από τις 15 Σεπτεμβρίου τα αντιδιαβρωτικά και τα πρώτα αντιπλημμυρικά έργα πέρασαν από τη μελέτη στο πεδίο. Τέσσερις Δασικοί Συνεταιρισμοί Εργασίας έχουν αναπτύξει συνεργεία στις πυρόπληκτες εκτάσεις, ενώ οι εργασίες αφορούν τέσσερις επιφάνειες συνολικής έκτασης 4.189 στρεμμάτων και 10 ρέματα.
Το κρίσιμο στοίχημα πλέον είναι ο χρόνος: οι βασικές παρεμβάσεις πρέπει να έχουν προχωρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο πριν οι καμένες πλαγιές δοκιμαστούν από τις έντονες φθινοπωρινές και χειμερινές βροχές. Η επίσημη στόχευση είναι ολοκλήρωση έως τον Δεκέμβριο, ενώ ο δήμαρχος Μάνδρας–Ειδυλλίας Αρμόδιος Δρίκος έχει δηλώσει ότι επιδιώκεται επίσπευση ώστε οι εργασίες να τελειώσουν στα τέλη Νοεμβρίου.
Τι κάνουν τα συνεργεία πάνω στην καμένη πλαγιά
Ένα σημαντικό μέρος του υλικού που άφησε πίσω της η καταστροφή αξιοποιείται τώρα ως μέσο προστασίας του ίδιου του εδάφους.
Σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη, προβλέπεται η κατασκευή περίπου 400 χιλιομέτρων κορμοδεμάτων και κλαδοδεμάτων και σχεδόν ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου ξυλοφραγμάτων. Οι καμένοι κορμοί και τα κλαδιά τοποθετούνται με τρόπο ώστε να επιβραδύνουν την κίνηση νερού, χώματος και άλλων υλικών προς τα χαμηλότερα σημεία.
Η εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία στο Πόρτο Γερμενό, επειδή μέρος των εργασιών πραγματοποιείται στις πλαγιές ακριβώς πίσω από κατοικίες, σε σημεία από τα οποία τα νερά κατευθύνονται προς τον οικισμό. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο δήμαρχος κατά την αυτοψία, αυτή ακριβώς η σχέση πλαγιάς και σπιτιών καθόρισε την επιλογή των θέσεων όπου αναπτύσσονται τα κορμοδέματα.
Από τη φωτιά στη διάβρωση
Η πυρκαγιά δεν αφήνει πίσω της μόνο καμένα δέντρα.
Όταν η φυτική κάλυψη μειώνεται δραστικά, το έδαφος μένει περισσότερο εκτεθειμένο στις βροχοπτώσεις. Γι’ αυτό το πρώτο στάδιο των έργων δεν αφορά την κατασκευή ενός μεγάλου κλασικού αντιπλημμυρικού έργου, αλλά ένα πυκνό πλέγμα μικρότερων παρεμβάσεων πάνω στις πλαγιές και μέσα στις φυσικές διαδρομές του νερού.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος περιγράφει ως βασικούς στόχους τη συγκράτηση του εδάφους, τον περιορισμό της διάβρωσης και τη συγκράτηση σπόρων, ώστε παράλληλα να υποστηριχθεί η φυσική αναγέννηση της βλάστησης.
Αυτό είναι και το σημείο όπου χρειάζεται προσοχή στη διατύπωση: τα συγκεκριμένα έργα μπορούν να μειώσουν τη διάβρωση και τη μεταφορά φερτών υλικών και να περιορίσουν τον κίνδυνο που δημιουργεί η απορροή από τις καμένες πλαγιές. Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζουν τον πλημμυρικό κίνδυνο ούτε ότι το Πόρτο Γερμενό αποκτά «πλήρη αντιπλημμυρική θωράκιση».
Ένα έργο 2 εκατ. ευρώ σε 10 ρέματα
Ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων ανέρχεται στα 2 εκατ. ευρώ. Η Πειραιώς έχει αναλάβει στο πλαίσιο του σχήματος αποκατάστασης τη χρηματοδότηση και υλοποίηση των απαιτούμενων παρεμβάσεων, σε συνεργασία με τη Δασική Υπηρεσία, ενώ στο πεδίο έχουν αναπτυχθεί οι τέσσερις Δασικοί Συνεταιρισμοί Εργασίας.
Η έναρξη των εργασιών στις 15 Σεπτεμβρίου αποτελεί ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με την εικόνα των προηγούμενων εβδομάδων. Στα μέσα Αυγούστου είχε ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων και είχε κινηθεί η διαδικασία για τη μελέτη και την υλοποίηση των πρώτων έργων. Πλέον υπάρχουν ενεργά συνεργεία στην καμένη ζώνη.
Το πραγματικό τεστ θα έρθει με τη βροχή
Στις 31 Ιουλίου οι κάτοικοι στο Πόρτο Γερμενό και στο Προσήλι είχαν κληθεί μέσω του 112 να απομακρυνθούν καθώς η πυρκαγιά πλησίαζε τις περιοχές τους. Ενάμιση μήνα αργότερα, το μέτωπο της ανησυχίας έχει μεταφερθεί από τη φωτιά στο νερό.
Και αυτό είναι το ουσιαστικό ερώτημα για τους επόμενους μήνες: πόσο θα έχουν προχωρήσει οι παρεμβάσεις όταν έρθει η πρώτη πραγματικά ισχυρή βροχόπτωση και πώς θα συμπεριφερθούν τότε οι καμένες λεκάνες απορροής πάνω από τα σπίτια;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί σήμερα μόνο από τα χιλιόμετρα των κορμοδεμάτων ή από τον προϋπολογισμό του έργου. Θα εξαρτηθεί από το πού ακριβώς γίνονται οι παρεμβάσεις, πόσο αποτελεσματικά καλύπτονται οι κρίσιμες λεκάνες και ρέματα και πώς θα συντηρούνται και θα επιθεωρούνται τα έργα μετά τις πρώτες βροχές.
