Ο Ιούλιος του 1987 έμεινε χαραγμένος στη συλλογική μνήμη της Αθήνας ως ο μήνας που η ζέστη έγινε φονική. Για πολλές ημέρες, ο υδράργυρος παρέμενε σε ακραία επίπεδα, η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου και η πρωτεύουσα μετατράπηκε σε μια ασφυκτική «καμίνι».

Χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως ηλικιωμένοι και ευάλωτες ομάδες, έχασαν τη ζωή τους από θερμοπληξία και επιπλοκές που προκάλεσε ο παρατεταμένος καύσωνας. Ο καύσωνας του 1987 θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια ακραίας ζέστης στην ευρωπαϊκή ιστορία.

Ο καύσωνας που «πάγωσε» την Αθήνα μέσα στον Ιούλιο

Τις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου 1987, ένα ισχυρό κύμα θερμών αερίων μαζών από τη βόρεια Αφρική έφερε στην Ελλάδα συνθήκες πρωτοφανούς ζέστης.

Η Αθήνα, μια πόλη με περιορισμένους χώρους πρασίνου, έντονη αστικοποίηση και ελάχιστα κλιματιζόμενα σπίτια εκείνη την εποχή, βρέθηκε απροετοίμαστη.

Οι θερμοκρασίες:

* ξεπέρασαν τους 41°C σε πολλές περιοχές της Αττικής,
* τη νύχτα παρέμεναν σε πολύ υψηλά επίπεδα,
* η υγρασία επιδείνωνε την αίσθηση της ζέστης,
* οι κατοικίες χωρίς κλιματισμό μετατράπηκαν σε παγίδες θερμότητας.

Η λεγόμενη «θερμική καταπόνηση» δεν άφηνε τον ανθρώπινο οργανισμό να ανακάμψει ούτε τις νυχτερινές ώρες.

Μια Αθήνα χωρίς τις σημερινές υποδομές προστασίας

Το καλοκαίρι του 1987 η Αθήνα ήταν πολύ διαφορετική από τη σημερινή.

Δεν υπήρχαν:

* οργανωμένα σχέδια αντιμετώπισης καυσώνων,
* συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης,
* δημοτικές δομές κλιματιζόμενων χώρων,
* ευρεία ενημέρωση του πληθυσμού για την πρόληψη της θερμοπληξίας.

Τα κλιματιστικά δεν ήταν διαδεδομένα στα ελληνικά νοικοκυριά, ενώ πολλά διαμερίσματα είχαν κατασκευαστεί χωρίς πρόβλεψη για ακραίες θερμοκρασίες.

Η ζωή στην πόλη επιβραδύνθηκε. Οι δρόμοι άδειασαν, τα μέσα μεταφοράς αντιμετώπισαν προβλήματα και πολλοί κάτοικοι αναζητούσαν καταφύγιο σε παραλίες ή δημόσιους χώρους.

Οι χιλιάδες νεκροί και η υγειονομική κρίση

Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων του καύσωνα του 1987 αποτέλεσε αντικείμενο διαφορετικών εκτιμήσεων. Οι περισσότερες αναφορές κάνουν λόγο για χιλιάδες θανάτους, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται περίπου από 1.000 έως πάνω από 1.500 ανθρώπους.

Τα νοσοκομεία της Αθήνας δέχθηκαν τεράστια πίεση.

Οι γιατροί αντιμετώπισαν:

* περιστατικά θερμοπληξίας,
* αφυδάτωσης,
* καρδιολογικών και αναπνευστικών επιπλοκών,
* καταρρεύσεων ηλικιωμένων μέσα στα σπίτια τους.

Πολλά θύματα εντοπίστηκαν ημέρες αργότερα, καθώς ζούσαν μόνα τους και δεν υπήρχε η σημερινή δυνατότητα κοινωνικής παρακολούθησης ευάλωτων πολιτών.

Οι εικόνες που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά

Ο Ιούλιος του 1987 άφησε πίσω του εικόνες που δύσκολα ξεχάστηκαν:

* ουρές πολιτών για νερό,
* ανθρώπους να κοιμούνται σε μπαλκόνια και ταράτσες,
* νοσοκομεία σε κατάσταση συναγερμού,
* δρόμους χωρίς κίνηση,
* μια Αθήνα που προσπαθούσε να αντέξει.

Για πολλούς Αθηναίους, εκείνο το καλοκαίρι έγινε το σημείο αναφοράς κάθε μεγάλης ζέστης.

«Δεν έχουμε ξαναζήσει τέτοιο καύσωνα» ήταν η φράση που επαναλαμβανόταν κάθε φορά που η θερμοκρασία πλησίαζε τα 40άρια.

Τι άλλαξε μετά τον καύσωνα του 1987

Η τραγωδία του 1987 επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα αντιμετωπίζει τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Σταδιακά:

* αυξήθηκε η χρήση κλιματισμού,
* ενισχύθηκαν οι υπηρεσίες πολιτικής προστασίας,
* βελτιώθηκε η ενημέρωση του κοινού,
* οι μετεωρολογικές προγνώσεις έγιναν ακριβέστερες,
* δημιουργήθηκαν πρωτόκολλα για ευάλωτες ομάδες.

Παράλληλα, η εμπειρία εκείνου του καλοκαιριού αποτέλεσε σημείο αναφοράς στη συζήτηση για την κλιματική αλλαγή και την αύξηση των ακραίων θερμικών επεισοδίων.

Ο καύσωνας του 1987 δεν είναι μόνο μια ιστορική ανάμνηση. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ακραία ζέστη μπορεί να γίνει επικίνδυνη όταν μια πόλη δεν είναι προετοιμασμένη.