Σε προχωρημένο στάδιο φέρεται να βρίσκεται ένα μνημόνιο κατανόησης (MoU) ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Τα ιρανικά κρατικά μέσα επιβεβαίωσαν την ύπαρξη ενός σχεδίου 14 σημείων, με το ημιεπίσημο πρακτορείο Mehr να δημοσιεύει αναλυτικά τους όρους, επικαλούμενο πηγή κοντινή στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα. Σημειώνεται ότι οι λεπτομέρειες δεν έχουν επιβεβαιωθεί δημόσια ούτε από την Τεχεράνη ούτε από την Ουάσιγκτον, ενώ το κείμενο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί από την ιρανική ηγεσία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, διπλωμάτης από διαμεσολαβούσα χώρα ανέφερε ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει στο κείμενο, αν και απαιτείται ακόμη η τελική έγκριση. Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για πιθανή τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο, την ώρα που εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ τόνιζε ότι η Τεχεράνη δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση. Η συμφωνία, που διαμεσολαβήθηκε από Κατάρ και Πακιστάν, αναμένεται να ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ» εφόσον υπογραφεί.
Τα 14 σημεία του σχεδίου
- Μόνιμη και άμεση παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση των ΗΠΑ για μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας του.
- Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή γύρω από το Ιράν.
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, με ιρανικές διευθετήσεις.
- Αναστολή των κυρώσεων στην πώληση πετρελαίου, πετροχημικών και παραγώγων, και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
- Παρουσίαση από ΗΠΑ και συμμάχους σχεδίων ανοικοδόμησης για το Ιράν, αξίας τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
- Περίοδος 60 ημερών διαπραγματεύσεων για την τελική συμφωνία, με βάση τα πυρηνικά και την πλήρη άρση των κυρώσεων και των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ και του ΔΟΑΕ.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν, βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης (NPT), να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να μην ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
- Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια στη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου, με το μισό ποσό να αποδίδεται πριν ξεκινήσουν οι συνομιλίες.
- Εγκαθίδρυση μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Έγκριση της τελικής συμφωνίας με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Έναρξη των τελικών διαπραγματεύσεων μόνο αφού προηγηθούν η αποδέσμευση του μισού των παγωμένων κεφαλαίων, η αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων και η άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και η στήριξη σε «ομάδες αντίστασης» αφαιρούνται οριστικά από την ατζέντα.
Τι λέει το παρασκήνιο
Με βάση τις ίδιες πληροφορίες, το μνημόνιο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, με επιστροφή της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, και παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες. Στο διάστημα αυτό το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο.
Το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι θα επιλύσει τη διαφορά για το εμπλουτισμένο ουράνιο, με μία από τις επιλογές να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού υπό επιθεώρηση του ΟΗΕ. Κάθε ουσιαστικό βήμα στο πυρηνικό, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία, η οποία παραμένει αβέβαιη.
Η προσωρινή συμφωνία φέρεται να επιτεύχθηκε έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Καταριανού διαμεσολαβητή Άλι Αλ-Θαουάντι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με παράλληλες επαφές με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, η ανακοίνωση Τραμπ για οριστικοποιημένη συμφωνία αιφνιδίασε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Εκκρεμεί η έγκριση στην Τεχεράνη
Παρά τη λεπτομερή καταγραφή των όρων, το κείμενο δεν θεωρείται ακόμη οριστικό. Όπως είχε αναφέρει και ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, το έγγραφο πρέπει ακόμη να εξεταστεί και να οριστικοποιηθεί από τους αρμόδιους θεσμούς της χώρας. Αναλυτές, πάντως, καλούν σε επιφύλαξη, σημειώνοντας ότι τα σημεία που έχουν διαρρεύσει αποτυπώνουν κυρίως πάγιες επιδιώξεις της ιρανικής πλευράς, χωρίς σαφή αναφορά σε ουσιαστικές παραχωρήσεις της Τεχεράνης.
