Παλαιότερα γνωστή ως Πλατεία Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης, βρίσκεται στο κόμβο των Αμπελοκήπων στην Αθήνα, μία τριγωνική πλατεία, που ορίζεται από τις Λεωφόρους Αλεξάνδρας και Βασιλίσσης Σοφίας και την οδό Ζαχάρωφ.
Ο χώρος, περίπου 7 στρέμματα, ανήκε προπολεμικά στον Οργανισμό Διαχειρίσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας (ΟΔΕΠ) και προοριζόταν, σύμφωνα με το ρυμοτομικό σχέδιο της πρωτεύουσας, να γίνει άλσος. Οι εργασίες όμως καθυστερούσαν, οπότε το Σάββατο το βράδυ της 2ας Δεκεμβρίου 1939 και με αφορμή την Ημέρα του Δάσους που γιόρταζε την επομένη το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ο τότε δήμαρχος Αθηναίων Αμβρόσιος Πλυτάς, με την έγκριση του Υπουργού – Διοικητού Πρωτευούσης Κωνσταντίνου Κοτζιά (ισχυρού άνδρα του δικτατορικού καθεστώτος Μεταξά), κατέλαβε «πραξικοπηματικά» το χώρο και τον μεταμόρφωσε εν μία νυκτί σε αλσύλλιο, φυτεύοντας πεύκα, δάφνες και λιγούστρα.
Με το πέρασμα του χρόνου και την αύξηση του κυκλοφοριακού φόρτου της περιοχής των Αμπελοκήπων, το «Άλσος της μιας νυκτός» όλο και μίκραινε για τις ανάγκες της διαπλάτυνσης των γύρω δρόμων.
Το 1988, επί δημαρχίας Μιλτιάδη Έβερτ, το αλσύλλιο μετονομάστηκε σε Πλατεία Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης και τοποθετήθηκε σ’ αυτό το γλυπτό του Βαγγέλη Μουστάκα «Παγκόσμιο Σύμβολο». Το 2001 επί δημαρχίας Δημήτρη Αβραμόπουλου τοποθετήθηκε ο ανδριάντας του Εθνάρχου Μακαρίου, έργο του γλύπτη Μέμου Μακρή και το 2008 (επί δημαρχίας Νικήτα Κακλαμάνη) η προτομή του στρατηγού και αρχηγού της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΔΕΣ Ναπολέοντος Ζέρβα.
Ο χώρος που σήμερα καλύπτεται από το άλσος ήταν μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’30 μια χέρσα έκταση που τη διέσχιζε ένα βαθύ ρέμα. Την έκταση αυτή διεκδικούσαν πολλοί. Και κατά τη γνωστή νεοελληνική χρονοβόρο μεθόδευση (ενστάσεις, δικαστικές προσφυγές κτλ.), κωλυσιεργούσαν επί χρόνια την οριστική διευθέτηση του ζητήματος.
Μέχρι που ένα πρωί, οι περίοικοι ξύπνησαν από τον θόρυβο που προκαλούσαν κάποια μηχανήματα που εργάζονταν εντατικά. Και λίγο αργότερα, οι Αθηναίοι που περνούσαν από το σημείο αυτό αντίκριζαν έκπληκτοι να έχει… φυτρώσει ένα ολόκληρο άλσος με μεγάλα θαλερά δέντρα! Έτσι γεννήθηκε «Το άλσος της μιας νυκτός», όπως χαρακτηριστικά ονόμασαν οι Αθηναίοι το πράσινο αυτό θαύμα. Διότι περί πραγματικού θαύματος επρόκειτο.
Τι είχε συμβεί;
Ήταν Σάββατο, 3η προς 4η Δεκεμβρίου 1939. Ο Κώστας Κοτζιάς είχε αποφασίσει να δράσει αποφασιστικά, έστω και πραξικοπηματικά (Με την ενέργειά του αυτή παραβίαζε ακόμη και προσωρινές δικαστικές αποφάσεις!). Η «επιχείρηση» είχε μελετηθεί με κάθε λεπτομέρεια, ώστε κανείς να μην μπορέσει να εμποδίσει την δενδροφύτευση. Γι’ αυτό ακριβώς και είχε επιλεγεί η «επιχείρηση» να πραγματοποιηθεί Σάββατο, που τα δικαστήρια δεν λειτουργούν και δεν υπήρχε πιθανότητα να εμφανιστούν δικαστικοί κλητήρες για να σταματήσουν το έργο!
