Κάτω από τα βραχώδη πόδια του Λυκαβηττού ξεπηδά η ιστορία του Αδριάνειου Υδραγωγείου που κατασκεύασε ο μέγιστος δωρητής της Αθήνας Αδριανός το 140 μ.χ.
Ήταν η κατάληξη του Υδραγωγείου που τροφοδοτούσε με νερό την τότε ρωμαϊκή συνοικία και τα πέριξ, κατάληξη της κεντρικής υπόγειας σήραγγας 25χλμ. από τους πρόποδες της Πάρνηθας έως το Κολωνάκι.
Συνεχίζει να μεταφέρει νερό από την Πάρνηθα και την Πεντέλη στην Αθήνα, σχεδόν 1880 χρόνια μετά την κατασκευή του.
Πρόκειται για το φημισμένο Αδριάνειο Υδραγωγείο, το οποίο αποτελεί σήμερα τη μοναδική περίπτωση πλήρους καταγεγραμμένης αρχαίας αθηναϊκής σήραγγας με έκταση και χαρακτήρα δικτύου, το οποίο είναι λειτουργικό έως τις μέρες μας.
Σχέδια για να γίνει επισκέψιμο για κατοίκους και επισκέπτες.
Πρόσφατα, η επιστολή της βουλευτού Φωτεινής Πιπιλή προς τον δήμαρχο Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη ανακίνησε το ζήτημα της αξιοποίησης του ιστορικού αυτού τοπόσημου για την πόλη των Αθηνών, ώστε αυτό να γίνει επισκέψιμο, από τη στιγμή που το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο δεν υπάγεται απευθείας στον Δήμο Αθηναίων, γιατί τη χρήση του την έχει έως τώρα η ΕΥΔΑΠ.
Το Ρωμαϊκό Αδριάνειο Υδραγωγείο της Αθήνας είναι πηγή νερού για άρδευση καθώς και για βιομηχανικές και περιβαλλοντικές χρήσεις. Η ΕΥΔΑΠ έχει ετοιμάσει σχέδιο και προτάσεις αξιοποίησης του νερού του Υδραγωγείου. Τα σχέδια και οι προτάσεις, μερικές από τις οποίες παρουσιάζονται σε αυτό το βίντεο, υλοποιήθηκαν το 2019, μετά από διερεύνηση του υδραγωγείου σε συνεργασία με το ΕΜΠ και τις Εφορείες Αρχαιοτήτων της Πόλης των Αθηνών, της Δυτικής και Ανατολικής Αττικής. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα “Η Αθήνα και το Νερό” του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών.
Το σπουδαιότερο υδρευτικό σύστημα της Αθήνας κατά την αρχαιότητα
Συγκεντρώνοντας τα νερά της Πάρνηθας και της Πεντέλης, το δίκτυο – διανύοντας μια διαδρομή 25 χλμ – καταλήγει στο σημερινό Κολονάκι και στην πλατεία Δεξαμενής, περνώντας κάτω από τις σημερινές περιοχές των δήμων Αχαρνών, Μεταμόρφωσης, Ηρακλείου, Νέας Ιωνίας και Αθηναίων.
Το Αδριάνειο Υδραγωγείο στην Αθήνα κατασκευάστηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό, και αποπερατώθηκε από τον διάδοχό του, Πίο Αντωνίνο τον 2ο αιώνα μ.χ. με στόχο την ύδρευση της πόλης των Αθηνών από τα βρόχινα νερά της Πεντέλης και της Πάρνηθας. Τμήμα των ερειπίων του μεγαλοπρεπούς Αδριάνειου υδραγωγείου διακρίνονται σήμερα στην Νέα Ιωνία στην συνοικία Ελευθερούπολη, στα όρια με την Καλογρέζα.
Κατασκευάστηκε στους ρωμαϊκούς χρόνους και ο κύριος λόγος της κατασκευής του ήταν η ανάγκη να υδροδοτηθεί η ρωμαϊκή συνοικία της Αθήνας η οποία περιελάμβανε τον χώρο που καταλαμβάνει σήμερα το πάρκο του Ζαππείου από την βουλή έως και το Καλλιμάρμαρο.
Οι εργασίες για την κατασκευή του υδραγωγείου ξεκίνησαν το 134 μ.Χ. και ολοκληρώθηκαν το 140 μ.Χ. Η σήραγγα μήκους 25 χιλιομέτρων που κατασκευάσθηκε ξεκινούσε από την περιοχή του Τατοΐου και μετέφερε το νερό με την βαρύτητα έως και τους πρόποδες του Λυκαβηττού όπου αποθηκευόταν σε λιθόκτιστη δεξαμενή χωρητικότητας 500 περίπου κυβικών μέτρων. Το υδραγωγείο συνέχισε να λειτουργεί μέχρι και στα χρόνια της τουρκοκρατίας, οπότε και καταστράφηκε από τον Χατζή-Aλή Χασεκή. Καθαρίστηκε και ξαναμπήκε σε λειτουργία στους νεώτερους χρόνους από τους δημάρχους Κυριακό και Σούτσο. 
